في التحليل الفنّي لمقامات الهمذاني والحريري "الموازنه بين الخمريه والرمليه نموذجاً"

مقامه‌نويسي يكي از مهم‌ترين فنون ادبي در ادبيات عربي قلمداد مي‌گردد. اصلي‌ترين عامل اين اهميت و ارزشمندي را بايد در هدفي جستجو نمود كه نويسنده مقامه در پي آن است و آن چيزي جز آموزش و ياد دادن شيوه‌هاي بياني نيست؛ شيوه‌هايي كه در كنار بهره‌مندي از معادلات لفظي و تقابلات صوتي و ريتم موسيقايي، به انواع آراستگي‌هاي مختلف بديعي مزين است. در كنار موارد مذكور نبايد نقش بسزاي ساختمايه‌هاي روايي و داستاني را در تحقق اهداف مختلف تعليمي و بيان مسايل اجتماعي، فرهنگي، فولكلور، و ... از ياد برد. معروف‌ترين مقامه‌نويسان در ادب عربي بديع الزمان همداني- مبدع و مخترع فن مقامه- و حريري مي‌باشند. بعدها با گسترش دايره مقامات عربي و خروج از چهارچوب عربي، اين فن با تمامي ابعاد داستاني، تعليمي، فني، و ... بر ادب فارسي نيز تاثير فراواني نهاد و سرانجام در مقامات حميدي تجلي يافت. در اين نوشتار، نويسنده بر آن است تا با بررسي تطبيقي ابعاد گوناگون روايي، فني، مضموني، تعليمي، فرهنگي، اجتماعي، ادبي، صوتي، و موسيقايي، فولكلور و ... در مقامه خمريه همداني و رمليه حريري به عنوان دو نمونه از مقامات عربي، توانمندي هنري و ادبي اين دو اديب را در مقامه‌نويسي مقايسه و مشخص نمايد.

Maqameh is declared as one of the most important literary techniques in Arabic literature. The main cause of this importance must be searched in the goal that writer of Maqameh fallows it , and that is teaching methods of expression in addition to profiting of literal equation and vocal contradictory and musical Rhythmic methods adorned by kinds of different orders of creativity .in addition of mentioned items , we must not forget the role of narration and plot in fulfillment of different instructional goals and explanation of social , cultural and Folklore questions. The most famous writers of Maqamat in Arabic literature are Badieozaman Hamedani (inventor of Maqameh technique) and Hariri . Later this method with all of fablic, instructional technical dimension’s influence in persion literature with expansion of Arabic maqamat circle and exit from Arabic frame work. Meanwhile we can find the best manifestation of this effect in Hamedani’s Maqamat. In this paper, the writer tries to specify artistic and literary powerful report, technical, subjective, instructional, social, cultural, literary Arabic’s Maqamat.