ÇÖP VE TÜREVLERİ: BİR TÜRKÇE KELİME AİLESİ VE ONUN MACARCADAKİ YANSIMALARI

1. Macarca apró ‘küçük, ufak, minik’, csepű ‘üstüpü (didilmis kendir), kıtık (kendir lifi)’ ve seprő ‘tortu, telve’ kelimelerinin Eski Türkçe asıllı olduğu, bilimde uzun zaman önce saptanmıstır (bkz. BTLw 37, 50, 116). Ancak bazı ayrıntılar ve Türkçe kelimelerin karsılıklı iliskisi belirsiz kalmıstır. Ne csepp’in ‘damla; biraz’ ne de csip-csup ve apró-cseprő ‘küçük, minik, ufak’ ikilemelerinin kökenleri, tatmin edici bir sekilde açıklanmıstır. Sonuç olarak bu altı Macarca kelimenin Türkçe geçmisini kapsamlı olarak açıklamaya çalısacağım. Vardığım sonuca göre ise Türkçeden Macarcaya ödünçlenen bu öbekler, yaygın morfolojik ve semantik iliskilerinden dolayı sadece iki dilli toplumlarla açıklanabilir, demek ki tahminimizce bütün Türkçe konusan gruplar yurt tutus öncesinde1, yani 9. yy. öncesi, Macar kabileleri birliğinin bünyesine dahil olmuslardır. Tarih kaynaklarının hepsi de bunu doğrulamaktadır.