11096

1399

فارسي

تهران مركز پژوهش هاي مجلس شوراي اسلامي ايران

گزارش پژوهشي

با وجود سال ها سياستگذاري با هدف حمايت از توليد، هم گزارش هاي بين المللي و هم ارزيابي هاي داخلي، نشانگر وضعيت نامناسب محيط كسب وكار و امنيت سرمايه گذاري در ايران است. انحصار و وجود موانع جدي در اعطاي مجوز به كسب وكارها، تنگناي تأمين مالي توليد، بي ثباتي مقررات و اتخاذ تصميم هاي ناگهاني، عايدي بالاي فعاليت هاي نامولد و رقيب توليد، مشكلات فراوان در استيفاي حقوق مالكيت و اجراي قراردادها، در كنار برخي مسائل و مشكلات ناشي از تحريم هاي اقتصادي وضعيتي را در محيط كسب وكار و توليد كشور ايجاد كرده كه نرخ رشد اقتصادي ايران پايين است، عمده صنايع ايران از فناوري قديمي استفاده مي كنند و از منافع فناوري هاي پيشرفته محرومند، كيفيت محصولات ايراني نسبت به رقباي خارجي، معمولاً پايين بوده و سهم اغلب محصولات ايراني در بازارهاي جهاني اندك است. گزارش حاضر، جمع بندي بيش از 20 گزارش پژوهشي تهيه شده توسط مركز پژوهش هاي مجلس، در پاسخ به اين سؤال است كه «دولت و مجلس چگونه مي توانند به توليد كمك كنند؟» پاسخ به سؤال پيش گفته، در قالب يك مدل مفهومي ارائه شده است كه روابط مؤلفه هاي اصلي حمايت از توليد در ايران را نشان مي دهد. مؤلفه هايي نظير: محيط فعلي و مطلوب فعاليت واحدهاي توليدي، مسيرهاي نامولد رقيب و موازي توليد و سرمايه گذاري، راهبرد توسعه صنعتي يا اولويت هاي توليدي كشور، امنيت سرمايه گذاري و نيروهاي محرك سرمايه گذاري از جمله تعرفه هاي واردات، معافيت هاي مالياتي، تسهيلات بانكي و اعتبارات حمايتي. در پيش فرض اين تحقيق آمده است كه در هر جامعه اي (از جمله ايران)، برخي انسان ها شمّ كارآفريني (توان تشخيص فرصت ها، تحمل خطر ورود به كسب وكارهاي جديد و سرمايه گذاري و تأسيس واحد توليدي) بالاتري نسبت به ديگران دارند كه اگر فضاي سرمايه گذاري و محيط كسب وكار مناسب باشد، اين افراد به نسبت شمّ اقتصادي و روحيه كارآفريني خود، به ميدان مي آيند و ظرفيت هاي كارآفريني آنها از حالت بالقوه به بالفعل تبديل و موجب تأسيس يا توسعه كسب وكارها مي شوند. به عبارت ديگر، در فضاي سرمايه گذاري و محيط كسب وكار مطلوب، بنگاه ها با سهولت متولد مي شوند و رشد مي كنند. بر اساس مطالعات مركز پژوهش ها، آسيب شناسي هاي حمايت هاي صورت گرفته از توليد در ايران، تجربيات ساير كشورها در حمايت از توليد و نيازها و ضرورت هاي تسهيل توليد در ايران، راهبردهاي حمايت از توليد در ايران را مي توان به عنوان چارچوبي براي ايجاد جهش توليد در كشور در هشت سرفصل اصلي ارائه كرد: 1. تدوين راهبرد توسعه صنعتي و انتخاب پيشران ها، 2.شفافيت، رقابت و تسهيل ورود به كسب وكارها و اداره بنگاه ها، 3.كاهش هزينه فرصت توليد از طريق هزينه دار كردن فعاليت هاي نامولد رقيب توليد، 4.تأمين امنيت سرمايه گذاري و كاهش هزينه هاي مبادله، 5.توسعه و ارتقاي تأمين مالي توليد، 6. ثبات و پيش بيني پذيري بازار ارز و حفظ رقابت پذيري توليد داخل، 7. دستيابي به فناوري هاي برتر و تجاري سازي آنها، 8.رسمي شدن كسب وكارها و كاهش بخش غيررسمي در اقتصاد. به طور خلاصه، ايجاد جهش توليد در كشور بدون رفع چالش هاي مربوط به محيط كسب وكار و همچنين كاهش انگيزه در فعاليت هاي سوداگرانه رقيب توليد از طريق اتخاذ سياست هاي مالياتي مناسب و تعيين و معرفي اولويت هاي توسعه صنعتي (سياست صنعتي) شامل كسب وكارهاي پيشران به منظور حمايت زمان دار، شفاف و داراي سازوكار اصابت دقيق، ممكن نيست. همچنين حمايت هاي تعرفه اي، بانكي، يارانه اي و نظاير آن از توليد، بدون تأمين الزامات پيش گفته، اثري جز توزيع رانت هاي غيراثربخش (مانند سال هاي گذشته) ندارد و اهداف جهش توليد را محقق نخواهد ساخت.