15060

1401

فارسي

8685560

گزارش

ايجاد اطلاعات معتبر و دقيق، شرط لازم سياستگذاري بوده و به اشتراك گذاري اطلاعات توليد شده مي تواند زمينه تخصيص بهينه منابع را فراهم كند. سياستگذاري اعتباري و تخصيص اعتبارات بانكي نيز از اين قاعده مستثنا نيست. تكليف ماده (18) قانون برنامه ششم توسعه و مقرره هاي گوناگون ازجمله آيين نامه پيشگيري از انباشت مطالبات غيرجاري را مي توان گامي در راستاي اين هدف دانست، حكمي كه بانك مركزي را مكلف به ايجاد سامانه هاي متمركز، و ايجاد امكان دريافت الكترونيكي و برخط استعلام هاي مورد نياز جهت اعطاي تسهيلات يا پذيرش تعهدات نموده است. بانك مركزي اين تكليف را در قالب سامانه متمركز اطلاعات تسهيلات و تعهدات (سمات) اجرايي كرده و سؤال اين گزارش ميزان و كيفيت اجراي اين تكليف قانوني توسط بانك مركزي است. شناسايي و سامان دهي وضعيت اعتباري مشتريان، زمينه سازي براي انجام اعتبارسنجي دقيق تر مشتريان، يكپارچه سازي اطلاعات سامانه هاي بانك ها در حوزه تسهيلات و استخراج گزارش هاي آماري از بانك اطلاعاتي تشكيل شده از اهداف و كاركردهاي اصلي اين سامانه محسوب مي شوند. بررسي هاي اين گزارش نشان مي دهد، علي رغم تلاش هاي صورت گرفته، به تمامي تكاليفي كه براي چنين سامانه هاي در قوانين و مقررات در نظر گرفته شده بود عمل نشده است. اهم تكاليف اجرا نشده به شرح زير هستند: 1. مشروط كردن اعطاي شناسه تسهيلات به استعلام ترهين از سامانه ثبت الكترونيك اسناد 2. مشروط كردن اعطاي شناسه تسهيلات به استعلام از سامانه ثبت معاملات 3. اخذ استعلام ترهين اوراق بهادار شبكه بانكي (نظير گواهي سپرده) 4. اخذ استعلام ترهين اوراق بهادار از شركت سپرده گذاري مركزي 5. امكان بارگذاري اطلاعات قرارداد تسهيلات و تعهدات بانكي در سامانه سمات 6. ثبت اطلاعات مندرجات سفته و گواهي كسر از حقوق در سامانه 7. اخذ وثايق و تضامين متناسب با نتايج اعتبارسنجي به عبارت ديگر سامانه سمات هنوز قابليت انجام موارد فوق را فراهم نكرده، اما درخصوص مواردي كه قابليت اجرا فراهم شده است نيز عليرغم اقدامات صورت گرفته وضعيت پياده سازي سامانه مذكور با وضعيت مطلوب فاصله معناداري دارد كه مهم ترين نواقص اجرايي آن به شرح زير هستند: 1. عدم ثبت برخي از تسهيلات پرداختي (كارتهاي اعتباري مرابحه) 2. تخلف برخي از بانك ها و عدم ثبت تسهيلات در سامانه 3. غيرمعتبر بودن داده ها به واسطه عدم صحت سنجي و تقاطع گيري توسط بانك مركزي 4. يكپارچه نبودن سامانه هاي مربوط به اعتبارات بانكي نظير سامانه مربوط به ضمانت نامه ها و تسهيلات 5. عدم وجود برخي از اقلام اطلاعاتي مهم در سامانه نظير اطلاعات اقساط پرداختني و اطلاعات بازپرداخت ها در پايان اين گزارش پيشنهادهايي به منظور ارتقا و تكميل اين سامانه ارائه شده است كه مهمترين آنها عبارتند از: تعريف ضمانت اجراي مؤثر براي درج اطلاعات صحيح تمامي تسهيلات و تعهدات بانكي نظير اعتبارات اسنادي و ضمانت نامه هاي بانكي و انجام نظارت هاي حضوري و مبتني بر ريسك براي ارزيابي صحت اطلاعات درج شده در سامانه.