15748

1401

فارسي

تهران مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي

8950315

گزارش

شناخت و ارزيابي روندهاي علمي كشور و مقايسه آن با كشورهاي پيشرو توليد علم جهان، ابزاري مناسب جهت سياستگذاري و برنامه ريزي علمي است. معيارها و شاخص هاي كمّي و استنادي زيادي، از جمله سهم توليد علم، شمار انتشارات علمي، شمار استنادات، شمار مقالات پُراستناد، و استناد به ازاي هر مقاله جهت ارزيابي چرخه علمي كشورها مورد استفاده قرار گرفته است. اما تحليل شاخصهائي چون درصد جمعيت محقق هر كشور، شمار انتشارات داخلي، سهم توليد علم داخلي، درصد مقالات ده و يك درصد برتر، درصد مقالات پُراستناد، تأثير استنادي نرمال شده، شمار و درصد همكاريهاي علمي ـ صنعتي و ميزان استناد به مقالات در پروانه هاي ثبت اختراع (Patent) كمتر مورد توجه مطالعات سنجش علمي كشور قرار گرفته است. در اين مطالعه ضمن بررسي شاخص هاي كمّي و استنادي از شاخص هاي فوق الذكر جهت مقايسه و ارزيابي بيست كشور پيشرو توليد علم استفاده شده است. نتايج نشان مي دهد كه ايران با توليد 1/96 درصد علم جهان در جايگاه 17 توليد علم دنيا قرار دارد. ايران با داشتن 0/33 درصد جمعيت محقق در رتبه 18 كشورهاي پيشرو توليد علم در اين شاخص قرار دارد و با 166 مجله نمايه شده در مجموعه وب آو ساينس در بين كشورهاي پيشرو توليد علم داراي كمترين مجله علمي در اين پايگاه است. با اين حال ايران در توليد علم حوزه موضوعي مهندسي عمران در رتبه چهارم جهان و در حوزه موضوعي مهندسي شيمي در رتبه پنجم جهان قرار دارد و نيازمند توجه بيشتر به حوزه هاي آنكولوژي، جراحي، علوم اعصاب و سيستم هاي قلبي و عروقي است. ايران در شاخص تأثير استنادي نرمال شده رتبه 15، در شاخص استناد به ازاي هر مقاله رتبه 14، در شاخص هاي درصد مقالات يك و ده درصد برتر رتبه 13، در شاخص مقالات پُراستناد رتبه 14، در شاخص درصد همكاري هاي علمي ـ صنعتي رتبه 40 و در شاخص استناد در پروانه ثبت اختراعات رتبه 32 را در بين كشورهاي پيشرو توليد علم كسب كرده است. يافته ها حاكي از آن است كه در سايه سياستگذاري هاي پنج ساله اخير ايران توانسته جايگاه شايسته توليد علم را كسب كند و به عنوان يكي از بيست كشور پيشرو توليد علم شناخته شود.