البطل الإشكالي في رواية «اللص والكلاب» لنجيب محفوظ

قهرمان مسئله‌دار در رمان «اللص و الكلاب» اثر نجيب محفوظ

نجيب محفوظ يكي از پيشگامان داستان‌نويسي در جهان عرب است كه موردتوجه بسياري از ناقدان بوده‌‌است؛ اما كمتر پژوهشي را مي‌توان يافت كه رمان‌هاي محفوظ را از بُعد جامعه‌شناختي و با رويكرد تبيين چرايي مسائل مطرح‌شده، بررسي كند. اين نوع نقد يكي از انواع نقد بينارشته‌‌اي است كه لوكاچ و گلدمن از طلايه‌‌‌‌داران آن به شمار مي‌روند. ابتدا لوكاچ موضوع «قهرمان مسئله‌دار» را، به عنوان يكي از زيرمجموعه‌هاي نقد جامعه‌شناختي، مطرح مي‌كند، سپس گلدمن مفهوم آن را توسعه مي‌بخشد و ويژگي‌هايي را براي آن برمي‌شمرد. اين مقاله با روش توصيفي ـ تحليلي تلاش دارد تا ويژگي‌هاي قهرمان مسئله‌دار را تبيين كند سپس آن را بر قهرمان رمان «اللص والكلاب» تطبيق دهد. سعيد مهران قهرمان رمان است و بر اساس نظرية لوكاچ و گلدمن فردي مسئله‌دار به شمار مي‌رود؛ زيرا قرباني شرايط اجتماعي موجود عصر خود است. او هر چه تلاش مي‌كند تا به اصلاح جامعه دست زند و از اين طريق ارزش‌هاي راستين را احيا كند، راه به جايي نمي‌برد و درنهايت محكوم به شكست مي‌شود و تسليم مي‌گردد.