المتلازمات اللّفظيّة ودورها في إعداد المعجم اللّغوي المعاصر

همايندهاي لفظي و نقش آن در آماده سازي فرهنگ زباني معاصر

اين پژوهش در چارچوب معناشناسي و تركيبي به موضوع پديدة همايندي لفظي در فرهنگ لغت مي پردازد. اهميت اين پژوهش در كمك به پيشرفت فن فرهنگ تك زبانه يا دو و چند زبانه پنهان است، همانگونه كه ميتواند در ساخت فرهگي تركيبي براي زبان عربي مورد استفاده قرار گيرد. سيستم زباني در عربي يا زبانهاي ديگر تنها بر تعبيرهاي عادي استوار نيست، بلكه فراتر از آن به عنوان جزء مهمي از آن، همايندهاي لفظي را نيز تشكل ميدهد و اين جزء قانون پذيري كاملي از قوانين نحوي و صرفي در زبان عربي دارد. اين مقاله همايندهاي لفظي را از لحاظ نظري بررسي مي كند و اين پديده را المعجم « از انتشارات مجمع ا للغه ا لعر بية قاهرة، و » المعجم الوسيط « در فرهنگهايي با ويژگي پايه اي، چون از انتشارات المنظمة ا لعر بية للثقا فة والعلوم مورد پژوهش قرار مي دهد. نيز از تأليفات » العربي الأساسي اثر » الرّائد « اثر لويس معلوف، و فرهنگ » المنجد « فرهنگ نامه اي داراي ويژگي فردي مانند فرهنگ جبران مسعود، نمونه اي تطبيقي را مورد نظر قرار مي دهد. اين پژوهش در پي پرداختن به مسألة فرهنگ نويسي همايندي هاي واژگان در يك فرهنگ تك زبانه با حجم متوسط است و قصد دارد دو جنبة نظري و عملي را براي در دسترس قرار دادن فرهنگ زباني معاصر، در كنار هم گرد آورد. بي گمان توجه اشخاص و مؤسسه ها در كار فرهنگنامه زباني متوسط رو به افزايش است؛ از اين روي فرهنگ هاي بسياري ظهور يافته است كه تلاش دارد از تجربة فرهنگ نويسي غربي بهره گيرد، جز اين كه از آنها جا مانده اند، و اين امر شايد به عدم كار خالصانه در تطبيق معيارهاي صنعت فرهنگنامه و كمبود تجربه هاي گردآورندگان فرهنگنامه يا عدم رد و بدل كردن آن تجربه ها است؛ چيزي كه وقت و تلاش را تباه مي كند. به اين سبب است كه گردآوردن فرهنگنامه زباني متوسط، كه نياز خواننده يا آموزش گيرنده عربي را برآورده مي كند، امري بسيار ضروري است.

This research paper studies the collocation lexicalization in medium sized monolingual dictionaries as an attempt to combine theorization and practice of contemporary lexicography. Theorization، or the theoretical part of the research، is dedicated to study collocations definition، aspects and types. To achieve this target، the paper focuses on the theoretical aspect of collocations regarding institutional lexicons (collaborative work) as exemplified in al-Muʿğam al-Wasīṭ of Cairo Academy of the Arabic Language and the Basic Arabic Dictionary published by the Arab League of Education، Culture and Science Organization (ALESCO). The paper depends on studying individually collected lexicons of Al- Munğid bz Louis Maʿlūf and Al-Rāʾd by Ğubrān Masʿūd as applied examples on the practical level.