دراسة تحليلية لعلم الامام (ع) وسبب اختلاف العلماء في هذا المجال مع التاكيد على نهج‌البلاغة

امامت از شاخصترين موضوعات قرآني و معرفت امام از مهمترين تعاليم نبوي است. نحوۀ تلقّي از علم امام، تاثير بهسزايي در امامشناسي دارد. هرچند ميان دانشمندان اسلامي، در بعضي حوزههاي علم امام، همانند مرجعيّت در امور ديني، اتّفاق نظر وجود دارد امّا در برخي موضوعات، همچون كيفيت علم، آگاهي به ضمائر مردمان و چگونگي علم امام به مسائل و حوادثزمانه، اختلافنظر ديده ميشود. اين مقاله با روش توصيفي تحليلي، درصدد است به سوالات زير پاسخ دهد: 1. از منظر نهجالبلاغه علم امام بر چندگونه است و از چه منابعي اخذ ميشود؟ 2. علت اختلاف اصلي علماي شيعه در تحليل موضوع علم امام چيست؟ 3. بر اساس آموزههاي نهجالبلاغه، قلمرو علم امام چيست و چه ابعادي را شامل ميشود؟ تحليل دقيق فرمايشات امام(ع) در نهجالبلاغه نشان ميدهد كه «قرآن»، «تكلّم خداوند» و «رسول خدا (ص)»، منابعِ حضوريِ علم و مختصّ امام هستند؛ امّا «بصيرت»، منبع علمِ حصولي و مشترك ميان امام و ساير افراد بوده و امام در تحليل اوضاع و فتنه هاي زمانه بر آن تكيه دارد. بنابراين علم امام هم حضوري است و هم حصولي؛ علّت اصلي اختلاف علما دربارۀ علم امام، همين عدم توجه به تفاوتِ منابعِ علم امام در حوزههاي گوناگون است. قلمرو علم امام، امور مربوط به دين (اعتقادات، احكام و تفسير قرآن)، ضمائر افراد و احوال جوامع، طبيعيات و نظام آفرينش، حوادث گذشته و آينده، و اوضاع اجتماعي و سياسي زمانه را شامل مي‌شود.  علم امام، منابع علم امام، گونهشناسي علم امام، ابعاد علم امام، نهجالبلاغه.