الكامل قصراً وبحراً: سيميائية الكمال والاعتدال في قصيدة البحتري في وصف قصر الكامل

بحتري شاعر مشهور عصر عباسي (و 284ق) به مناسبت افتتاح قصري به نام «كامل» و نزول معتزّ بالله خليفۀ عباسي در آن، در موسم نوروز، در مدح خليفه و توصيف اين قصر، قصيده‌اي سروده است. اين شاعر وزن كاملِ تام را براي قصيده‌اش برگزيده كه يادآور نام قصر است. شگفت اينكه امروزه از اين قصر جز توصيفات دقيق بحتري چيزي باقي نمانده است. در اين پژوهش كوشش شده است كه بر اساس روش تحليلي مبتني بر آمارهاي متنوع، نشانه‌هاي كمال و اعتدال كه در قصيده آمده است استخراج و بررسي شود، خواه شاعر در آوردن اين نشانه‌ها تعمد داشته يا ناخودآگاه وارد شده است. نتيجۀ اساسي اين پژوهش آن است كه شاعر به عمد وزن كامل تام را براي قصيده‌اش انتخاب كرده است كه متناسب با نام قصر باشد، تا از اين طريق تاريخ را به گواهي بگيرد كه قصري را كه او بر بحر كامل با ديگر نشانه‌هاي آشكار و نهانش براي ممدوح خود بنا كرده است، ماندگارتر از قصري است كه معماران آن روزگار براي خليفه بنا كرده بودند.