آرمان گرايي در تزيينات معماري مساجد ايران

زیبایی به عنوان یكی از مهمترین ابعاد هنر و معماری و تزیین حقیقی، به عنوان یكی از روشهای خلق زیبایی، همواره در طول تاریخ مطرح بوده است. مساجد در ایران نمود عینی و كالبدی جهان بینی آیینی مردم است و در تزیینات مساجد ایران، هر نقش ورای ارزش صوری خود دارای ارزشی برگرفته از فرهنگ و آیین جاری در جامعه و بیانگر عقیده و آرمان تداوم یافته مردم در نسل های متمادی بوده است. در این مقاله تلاش شده است تا ضمن بررسی نقش تزیین در معماری و هنر سنتی ایران به خصوص مساجد، خصوصیات آرمان گرایانه نقوش تزیینی مساجد را با محوریت نماد چلیپا با ذكر سابقه و پیشینه تاریخی این مظهر فروغ و زیبایی ، برشماریم. این مقاله بر اساس روش تاریخی و تحلیل محتوای آثار انجام گرفته و به نتایج زیر دست یافته است در تك تك اجزای نقوش تزیینی مساجد ایران، آرمان گرایی كه بر گرفته از همان خصوصیت وحدت كل و كثرت اجزاست» حاكم بوده است و چلیپا به علت جاذبه و گیرایی و نیز به علت تقدس و احترامی كه مردم و بخصوص هنرمندان و معماران سنتی ایرانی مساجد، نسبت به این نماد از نظر مذهبی قایل بوده و آن را منشاء خیر و بركت و خوشبختی میدانسته اند و همچنین به علت سنخیت این نماد با مفاهیم اسلام، كلید راهنمای این آرمان گرایی گشته است.