مدل HDI در توسعه انساني و شاخص هاي سنجش آن در مراكز شهري

سنجش توسعه يافتگي يكي از ابزارهاي مهم به جهت ارزيابي سياست هاي برنامه ريزي توسعه است. در مورد معنا و مفهوم توسعه ، نظرات متفاوتي وجود دارد. هر يك از اين نظرات مي تواند جهاتي از معناي مورد نظر را دربرگيرد. تعريفي كه سازمان ملل از توسعه ارائه مي دهد عبارت است از : توسعه فرايندي است كه كوشش هاي مردم و دولت را براي بهبود اوضاع اقتصادي، اجتماعي ، فرهنگي هر محله متحد كند، مردم اين محله ها را در زندگي يك ملت تركيب نمايد و آنها را تماماً براي مشاركت درپيشرفت ملي توانا سازد . توسعه انساني به مراتب مفهوم گسترده تري نسبت به مفاهيم قراردادي توسعه دارد، در الگوي توسعه انساني، چهار عنصر اساسي به چشم مي خورد كه عبارتنداز : بهره وري، برابري، پايداري وتوانمندسازي. در زمينه ي سنجش و تعيين سطوح توسعه يافتگي روشهاي متعددي وجود دارد كه جديدترين وعلمي ترين آنها مدل توسعه انساني است. اين مدل قابليت گسترش و جايگزيني را دارا بوده و در هر كشوري براي بررسي تطبيقي و انتخاب مناطق، شهرها يا نواحي به منظور بررسي و قابليت گسترش دارد و همچنين اطلاعاتي كه HDI سنجش درجه توسعه آنها كاربرد دارد. باتوجه به اين امر كه مدل مركز آمار ايران آنها را جمع آوري مي كند و امكان دسترسي به آنها فراهم مي باشد، شاخص هاي زير به منظور سطح بندي سكونتگاه هاي شهري پيشنهاد مي گردد : جواني جمعيت، بعد خانوار، ميزان دانش آموختگان مراكز دانش عالي، ميزان دانش آموختگان زنان مراكز دانش عالي، واحدهاي مسكوني با استحكام.