شناسايي فرآيندهاي موثر در منشاء نمك هاي محلول رودخانه مرزي اترك با استفاده از روشهاي آماري چند متغيره

بمنظور شناسایی منشاء نمك ها محلول در رودخانه اترك، از اطلاعات ایستگاه نمونه برداری مراوه تپه واقع در شمال شرق استان گلستان استفاده شده است. ابتدا رابطه بین دبی- هدایت الكتریكی و سپس میران نمكهای محلول حمل شده توسط رودخانه در ماههای مختلف بررسی گردید. بیشترین و كمترین میزان نمكهای محلول حمل شده بترتیب مربوط به فروردین ماه و شهریور ماه می باشد كه رابطه مستقیم با میزان دبی رودخانه دارد. براساس نمودار مثلثی ترسیم شده توسط نرم افزار AqQa تیپ غالب آب رودخانه سولفاته می باشد . باتوجه ماتریس همبستگی داده های هیدروژئوشیمی رودخانه اترك بجزء سولفات بقیه یونها همبستگی مستقیم با هدایت الكتریكی دارند و در بین یونها بیشترین همبستگی مربوط به سدیم و منیزیم می باشد. براساس روش تحلیل عاملی كه برای هفت متغیر انجام شد، پنج عامل تاثیر گذار بر میزان نمكهای محلول رودخانه اترك مشخص گردید. پنج عامل شامل 1- تبادلات ژئوشیمی آب (سكانس یونی ) ، 2- انحلال ژیپس 3- انحلال تشكیلات آهكی(كلسیت،دولومیت )، 4- بارش های جوی و 5- انحلال كانیهای كلرید ه می باشند . بمنظور تكمیل نتایج بدست آمده از نمودارهای تركیبی و اندیس های اشباع استفاده شد. نمودارهای تركیبی رسم شده بین یونهای اصلی، نشان از یك روند خطی بین سدیم -كلرو سولفا ت- منیزیم دارند این روند بیانگر انحلال كانیهای تبخیری(نمكی-ژیپسی) و ورود آن به تركیب شیمیایی آب رودخانه اترك دارد. همچنین فوق اشباع بودن كانیهای كلسیتی و دولومیتی نشان از انحلال سازنده ای آهكی در بالادست حوزه آبخیز اترك دارد.