جلوه هاي فرهنگ و تمدّن اسلامي در اشعار عربي خاقاني

عربي سرايي در ميان شاعران ايراني سابقه اي طولاني دارد. با گسترش فرهنگ اسلامي در ايران، دانش زبان عربي در برهه اي از تاريخ، يكي از مهم ترين نيازها و گاه از مفاخرات شاعران محسوب مي شد. خاقاني از جمله شاعراني است كه در آثار خود الفاظ و جملاتي به زبان عربي به كار مي برد و بينامتنيت قرآني نيز در اشعارش، فراوان يافت مي شود كه نشان از تبحر وي در به كارگيري آيات قرآن و نيز دانش وسيع عربي و آشنايي وي با سبك شاعران عرب دارد. قصايد و قطعاتي به زبان عربي از خاقاني به جا مانده است كه در اين پژوهش به بررسي يكي از آنها پرداخته ايم. روش تحقيق توصيفي- تحليلي بوده و از طريق خوانش يكي از قصايد خاقاني و بررسي مؤلفه هاي فرهنگي آن از طريق منابع كتابخانه اي انجام گرفته است. براي اخذ نتيجه ي بهتر، مقايسه اي ميان اين قصيده و آثار فارسي خاقاني و برخي شاعران عرب نيز انجام شده است. در اين قصيده كه آثار فرهنگ و تمدن ايران و اسلام در آن پيداست، شاعر ضمن مدح ممدوح، به بث شكوا نيز پرداخته است. نتيجه ي پژوهش اين است كه مضمون قصيده ي عربي خاقاني علاوه بر شباهت با اشعار شاعران عرب دربردارنده ي برخي از واژگان و مضامين فرهنگ و تمدن اسلامي است كه مي توان آن را داراي بينامتنيت آشكار و پنهان دانست.