نگاهي به ديوان رسالت در تاريخ بيهقي

ديوان رسالت از تشكيلات مهم دربار غزنويان بوده است. اين نهاد متشكل از يك رئيس با عنوان صاحب ديوان و چند تن كارمند در نقش دبير بوده است. پژوهش حاضر بر آن است تا بر اساس متن تاريخ بيهقي به بررسي اين اصطلاح ديواني و جايگاه آن در دستگاه حكومت غزنويان بپردازد. بدين ترتيب كه ابتدا با بررسي اصطلاح ديوان رسالت (رسائل)، كوشيده ايم نحوه ي حضور اين اصطلاح در تاريخ بيهق و دامنه نفوذ اصحاب اين ديوان در دستگاه حكومت غزنويان نشان دهيم. در بخش ديگر تحقيق شرايط و خصوصيات اصلي دبيرهاي شاغل در ديوان رسالت را برشمرده ايم و نشان داده ايم كه اين ديوان از وزارتخانه هاي بسيار حساس دستگاه غزنويان بوده است به گونه اي كه پس از منصب وزير، صاحب ديوان دومين منصب اصلي نزديك به سلطان است كه در همه زمانها و مكانها با امير بوده است. ديوان رسائل در قرنهاي سوم و چهارم چندان اهميتي يافت كه تقريبا همه كساني كه به رياست اين ديوان مي رسيدند مشاور سلطان به شمار مي آمده اند.