جستاري در باب علم بلاغت و مشتركات آن با برخي از رويكردهاي نقد زبان شناختي

فنون بلاغت اعم از معاني، بيان و بديع در بسياري از زمينه ها و مباحث با سه شاخه هاي اصلي دانش زبان شناسي يعني واج شناسي (Phonology)، نحو (Syntax) و معني شناسي (Semantic) و به تبع آن نظريه هاي نقد ادبي معاصر مشابهت هاي فراواني دارند. با دقت در آثار بلاغيون جهان اسلام مي توان نشانه هاي فراواني از نقد و تحليل هاي ادبي مشابه با نظريه هاي مختلف زبان شناسي و نقد ادبي معاصر را در آراي آنان مشاهده نمود. مقاله حاضر ضمن معرفي مختصر دو علم بلاغت و زبان شناسي و بررسي پيشينه آن دو، مي كوشد تا با نگاهي اجمالي به بيان وجوه اشتراك موجود ميان برخي از مباحث مطرح شده در بلاغت اسلامي و آراي زبان شناساني چون چامسكي، ياكوبسن، هليدي، گرايس و... بپردازد با اين اميد كه با كشف مشابهت هاي موجود ميان بلاغت اسلامي - با پيشينهاي چند صد ساله و علم نوپاي زبان شناسي بتوان ميان اين علوم نوعى آشتي و همياري برقرار نمود به طوري كه در مطالعه و بررسي متون كهن از دستاوردهاي زبان شناسان و نظريه پردازان و منتقدان معاصر بهره جست و اين گونه متون را با شيوه ها، موازين و ملاك هاي علمي آنان سنجيد.