عنوان مقاله: مقايسه كار كرد و ساختمان فعل در سياست نامه و قابوس نامه

سادگي و رواني برجسته ترين ويژگي روح بلند آثار تعليمي و اندرزي در زبان فارسي است. هر فعل، مهمترين ركن جمله و پايه آن است كه ساختماني ساده يا غير ساده دارد. دلالت بر كار مي كند يا نمي كند. بررسي ساختمان فعل در يك اثر، مي تواند گوياي نحوه ي انتقال مفاهيم آفريننده اثر و حتي دغدغه هاي وي براي برقراري ارتباط مؤثر با مخاطبش باشد. كيكاوس وشمگير در كتاب قابوس نامه با بيان اندرزهاي گوناگون سعي در آموزش مؤثر امور به خوانندگان دارد. و مبناي كلامش را با بيان مفاهيم ذهني و مقصود خود، بر ساختمان فعل هاي ساده قرار مي دهد و خواجه نظام الملك نيز در سياست نامه خود كه براي پادشاهان و نحوه و شيوه عمل آنها و نصيحتشان براي پيشبرد امور سياسي نوشته است مبناي كلامش را بر ساختمان فعل هاي ساده قرار داده است. اما اين سادگي نسبت به قابوس نامه كمتر است . و هر جا كه مفهوم پيچيده تر مي شود به فعل مركب و پيشوندي روي مي آورند اما درصد فعل هاي مركب و پيشوندي در سياست نامه بيشتر نمايان مي شود. ساختمان افعال مي توانند حركت و سكون و درون گرا يا برون گرا بودن نويسنده اثر و جامعه اي كه اثر در آن نوشته شده را نيز به مخاطب نشان دهد. و آن گونه كه از افعال بر مي آيد هر دو نويسنده آثار روحيه اي برون گرا دارند اما در قابوس نامه و افعالش اين برون گرايي كمتر است و در سراسر اين دو كتاب ميان نفس عمل با ساختمان افعال آن، رابطه اي منطقي برقرار است.