مفهوم شناسي قلب در انديشة عرفاني باباطاهر

قلب، يكي از اصطلاحات كليدي در عرفان اسلامي است كه توصيف ها و تعاريف مختلفي از آن در كتابهاي عرفاني ارايه شده است. اين اصطلاح، گاه مترادف با نفس انساني در نظر گرفته مي شود، گاه مترادف با طور وراي عقل و گاه مترادف با عقل مستفاد و... قلب به عنوان نفس ناطقة انساني كه هم به سمت طبيعت حيواني تقليب دارد و هم به سمت طبيعت الهي. ب: قلب نفس ناطقة انسان كامل است، كه در تمامي مراتب وجودي در تقليب است و حقيقت الهي را در مراتب مختلف دريافت مي نمايد. اين مقاله بر آن است تا به اصطلاح شناسي قلب، در اشعار باباي همداني بپردازد تا از اين طريق دلالت هاي معنايي قلب مشخص شود. از همين روي اين نوشتار ضمن اشاره به معاني عرفاني قلب به بررسي اين اصطلاح در اشعار باباطاهر به عنوان يكي از عرفاي متعلق به سنت اول عرفاني مي پردازد. به نظر ميرسد كه در برخي از ابيات باباطاهر دل و قلب به عنوان موجودي كه دايما در تقليب و غليان است و در برخي از ابيات ديگر به عنوان قوه اي كه در عوالم بالا (سرّ و خفي و اخفي) مستقر است، معرفي مي شود.