نقش نهادها در فرايند پيشرفت و توسعه؛ رويكرد اسلامي به آن (مطالعه موردي: نقش دولت، فرهنگ و نظام آموزشي با نگاهي تاريخي)

در اقتصاد نهادگرای امروز، استقرار پایدار نهادهای توسعه ای غیر اقتصادی، پیش نیاز پیشرفت و توسعه اقتصادی تلقی می شود كه در این میان، نقش حاكمیت و نظام قضایی، آداب، رسوم، نظام تعلیم و تربیت كه تجلی فرهنگ جامعه می باشد، از اهمیت بسیاری برخوردار است. در آموزه های اسلامی به ویژه گرایش شیعی، بر نقش حاكمیت- دولت تأكید می شود، بویژه كه دولت می باید حقیقت گرا و عدالت محور با كارگزارانی سالم و مردمی باشد، همچنین جایگاه والای علم و تعلیم و تربیت، جایگاهی ویژه و از عواملی است كه در صورت توجه به مفاهیم، مباني و پيش‌فرض‌ها و به روز نمودن روح آنها و بررسی دقیق و تأملات عمیق در جهت برقراری و تداوم آنها، جامعه پیشرفت می كند. در این مقاله كه به روش توصیفی - تحلیلی و با استفاده از داده های اسنادی (كتابخانه ای) نگارش یافته، به مواردی در تاریخ دوران اسلامی می پردازد كه مفاهیم فوق در حد تعاریف و ظرف زمانی خود، كمابیش جاری و ساری بوده و دوره رونق را رقم زده و در مواقعی كه عناصر مذكور با تحولات، تغییر نكرده و رشد نیافته، دوره ركود تجربه شده است. در پایان نیز پس از نتیجه گیری، پیشنهاداتی ارائه شده است.