نقد تعريف توسعه اقتصادي رايج و تبيين مفهوم پيشرفت اقتصادي توحيدي و الحادي از ديدگاه قرآن كريم

ادبیات توسعه در جهان سوم از دهه­ 1940 میلادی آغاز شد. در ابتدا تقریبا همیشه توسعه به معنای رشد سالانه تولید ناخالص ملی بوده ­است، اما معایب این تعریف موجب شد كه این تعریف تكمیل­ گردد؛ از آنجا كه تعاریف جدید نیز از جهان­بینی غرب نشات می­گرفت، همچنان ناقص بود و كارایی لازم را برای كشورهای مسلمان نداشت؛ لذا اقتصاددانان مسلمان تعاریف جدیدتری از توسعه مطابق جهان­بینی خود بیان كردند؛ اما به نظر می رسد كه این تعاریف نیز، با دیدگاه قرآن درباره­ی پیشرفت اقتصادی و نقش خداوند در این پیشرفت فاصله دارد؛ لذا پرداختن به این موضوع جایگاه ویژه­ای پیدا می­كند. این پژوهش در پی پاسخ دادن به این پرسش است كه «قرآن چه تبیینی از مفهوم پیشرفت اقتصادی بیان می­كنند؟» این نوشتار از روش توصیفی-تحلیلی استفاده نموده و بر این فرضیه استوار است كه «نقش اصلی ایجاد، در پیشرفت اقتصادی بر عهده­ی خداوند است و جایگاه انسان، فراهم كننده­ زمینه­ی لازم برای این پیشرفت است و پیشرفت اقتصادی برای دو جامعه موحد و ملحد ماهیتی متفاوت دارند». این نوشتار ضمن بیان و نقد تعاریف رایج غرب و اقتصاددانان كشور از توسعه، معتقد است كه نباید آنها را به طور كامل كنار گذاشت؛ بلكه باید آنها را اصلاح نمود و خود تعریف جدیدی از آن با عنوان «پیشرفت اقتصادی توحیدی و الحادی» بیان می­كند كه یكی خیر و بركت و دیگری استدراج و عذاب می‌باشد.