تكاليف و حقوق متقابل دولت و ملت در گفتمان اميرمؤمنان علي عليه‌السلام

موضوع تكاليف و حقوق متقابل دولت و ملت امري است كه از ديرباز در فرهنگ‌ها و اديان مختلف ازجمله دين اسلام محل بحث و تضاربِ آراء ميان متفكران و انديشمندان بوده است. اميرمؤمنان علي عليه‌السلام به عنوان برجسته‌ترين انديشمند تاريخ اسلام بعد از پيامبر گرامي اسلام، در برهه‌هاي مختلفي از دوران خلافت خويش بر اهميت رابطة متقابل و نقش مكمل حكومت و مردم تاكيد كرده است. از نمونه‌هاي عالي اين موضوع نامة 53 نهج‌البلاغه خطاب به مالك‌اشتر نخعي هنگام اعزام وي به فرمانداري مصر و نامة 5 نهج‌البلاغه خطاب به اشعث بن قيس فرماندار آذربايجان است. مقالة حاضر با رويكرد كيفي و به روش مدل‌سازي ساختاري- تفسيري تدوين گرديد. اطلاعات اوليه تحقيق با بهره‌گيري از اسناد معتبري چون نهج‌البلاغه استخراج شد؛ و سپس مفاهيم مرتبط با تكاليف و حقوق متقابل دولت و ملت در قالب روش تحليل محتوا، استخراج و استنباط گرديد. مهم‌ترين رهنمود پژوهش انجام شده، ناظر به لزوم دروني‌سازي تعاليم اسلامي در حوزة سياست‌هاي كلان دولت و نهادينه‌سازي رفتارهاي مورد تاكيد بزرگاني مانند اميرمؤمنان علي عليه‌السلام بين مديران ارشد و كاركنان دستگاه‌هاي دولتي است. آموزه‌هاي يادشده مبناي مناسبي را در اختيار دولتمردان و مديران قرار مي‌دهد تا بر اساس آن روابط خود را با ملت تعريف و تنظيم نمايند. واژگان كليدي:حقوق، تكاليف، دولت، ملت، علي عليه‌السلام