خوانشي بر يكي از رباعيات خيام و نقد دو ترجمه عربي آن

ترجمه يكي از بهترين راه هاي انتقال معنا و مفهوم از يك زبان به زبان ديگر و حتّي يك لهجه به لهجه ديگر است. در فرآيند ترجمه، مترجم نقش وافري در بيان هرچه بهتر مطالب و گفتار دارد؛ چرا كه انتظار مي رود معنا و مفهوم به همان اندازه كه در زبان مبدأ رسا و گويا است، در زبان مقصد نيز چنين باشد. ترجمه انواع مختلفي دارد؛ ترجمه تحت اللفظي، ترجمه اصطلاحي يا معنايي و ترجمه آزاد. در اين پژوهش كه با روش تحليلي توصيفي و شيوه كتابخانه اي صورت گرفته تلاش شده تا ميان دو ترجمه معروف عربي يعني ترجمه «احمد رامي» و ترجمه «احمد صافي النجفي» از يكي از رباعيات خيّام مقايسه اي صورت گيرد. با توجّه به اينكه «احمد رامي» بيشتر به ترجمه تحت اللفظي گرايش داشته و «احمد صافي النجفي» شيوه ترجمه اصطلاحي و گاه آزاد را در دستور كار خود قرار داده، در نهايت «احمد رامي» در اين ترجمه به خصوص در سطح موسيقايي و معنايي به رعايت امانت ملتزم بوده و تنها در انتخاب برخي اساليب بياني دست به گزينش زده است. در مقابل، «احمد صافي النجفي» از نظر سطح موسيقايي تقريباً به صورت آزاد عمل كرده و به حفظ قافيه آنگونه كه در سرودن رباعي معمول است، نپرداخته و همچنين در برخي موارد برخلاف خيّام كه از آوردن آرايه هاي بياني پرهيز كرده، وي براي برگردان اين رباعي از استعاره بهره جسته و در همين راستا گاه براي القاي بهتر مفهوم، از ادوات تاكيد بهره برده است.