بررسي ارتباط بين ساختار بازار و كارايي در زنجيره تامين روغن نباتي در ايران

ساختار صنعت روغن كشي و تصفيه روغن نباتي در كشور به صورت متعادل نبوده و سهم زيادي از توليد روغن نباتي توسط تعداد معدودي از بنگاههاي حاضر در صنعت، تامين مي شود. مطالعه پيش‏رو در راستاي پاسخ به سوالاتي مانند چگونه مي‏توان سهم بنگاههايي با توليد پايين را افزايش داد و چه ارتباطي بين كارايي بنگاه­ها و ساختار بازار در صنعت مورد نظر وجود دارد و همچنين چه رابطه و عليتي بين رفتار، سودآوري و سهم از بازار بنگاه‏هاي استحصال و تصفيه روغن‏خام در زنجيره‏تامين روغن نباتي وجود دارد، صورت گرفت. بر اين اساس در پژوهش حاضر ابتدا با استفاده روش رتبه‏بندي كارايي متقاطع حداكثر فاصله نسبي از واحد تصميم‏گيرنده مجازي آنتي‏ايده‏ال مبتني بر روش تحليل پوششي داده‏ها به ارزيابي كارايي بنگاه‏هاي حاضر در مراحل استخراج روغن‏خام از دانه‏هاي روغني و تهيه روغن نباتي خوراكي در زنجيره تامين روغن نباتي، براي سال‏هاي 1388، 1389 و 1390 پرداخته شد. سپس با استفاده از داده‏هاي تابلويي و به‏كارگيري الگوهاي پارامتريك، روابط بين رفتار، سودآوري، كارايي و ساختار بازار بنگاه‏هاي استحصال و تصفيه روغن‏خام در زنجيره تامين روغن‏نباتي بررسي شد. بر اساس نتايج اخذ شده در زنجيره تامين روغن نباتي فرضيه سنتي قدرت بازار، رد و فرضيه ساختار كارا قبول مي‏شود.