برآورد نمايه فرسايندگي باران براي يازده منطقه در استان آذربايجان شرقي

Estimation of Rainfall Erosivity Indices for eleven regions in East Azarbaijan Province Using the Fournier indexes

نمايه فرسايندگي باران بيان­گر عامل فرسايش­دهندگي باران يا معيار فرسايش براي بارندگي مورد نظر است كه قدرت فرسايش باران را مشخص مي­كند. در اين تحقيق با هدف تعيين نمايه فرسايندگي باران در استان آذربايجان شرقي براي يازده ايستگاه مطالعاتي از طريق مدل فورنيه و فورنيه اصلاح‌شده در طول دوره آماري هفت تا سي ‌ساله ايستگاه‌هاي سازمان هواشناسي (سينوپتيك، كليماتولوژي و باران‌سنجي) و سازمان ﺁب منطقه‌اي مدﻝﺳﺎﺯﻯ و برﺁورد شده است. نتايج نشان داد حداقل و حداكثر مقدار نمايه فورنيه (7 و 16 ميلي­متر) و فورنيه اصلاح­شده (23 و 45 ميلي­متر) به ترتيب متعلق به ايستگاه­هاي جلفا و كليبر بود. ميزان فرسايش در اراضي كليبر بيشتر از اراضي ساير ايستگاه­ها بوده است. علت افزايش نمايه فورنيه در ايستگاه كليبر مربوط به پربارش­ترين يا مرطوب­ترين ماه سال بوده است. به طوركلي در همه ايستگاه­ها فرسايش حداكثر در سه كلاس قرار گرفتند. كنترل فرسايش با روش­هاي مرسوم از اقدامات ضروري براي حفاظت از خاك­هاي استان توصيه مي­شود.

The rainfall erosivity index is a major factor of soil erosion which is expressed the term and capability of rainfall events. The aim of this research was determining the appropriate erosivity index for eleven stations in East Azarbaijan Province, Iran. The rainfall erosivity was investigated by the Fournier index (F) and Modified Fournier (M.F) based on 7 to 30 years data from meteorological and regional water organization. The results demonstrated that minimum/maximum values of F and MF indexes were respectively (7 and 16 mm); and (23 and 45mm) in Jolfa and Kalaibar. Therefore, Kalaibar had the highest rainfall erosivity rates. The high rate of Fournier index in Kalaibar station related to the wettest month of the year and higher MF values means higher rainfall erosivity. Finally, erosion was showed same and it classified in the range between low and high erosivity. It is recommended that the erosion control with common methods is essential practices for conservation of regional soils.