آموزه‌ها و مفاهيم اخلاقي شاهنامه در منزلت سكوت و مهار زبان

از مضامين و موضوعاتي كه از دير زمان در ادبيات تعليمي–عرفاني ايران جايگاه خاصي دارد و بيش از ساير مضامين، سعادت و شقاوت ابدي را در زندگي و مرگ افراد بشر در پي داشته و فراز و نشيب آدمي به طور قطع به آن وابسته است مضمون خاموشي و مهار زبان و كاركرد آن است. در شاهنامۀ فردوسي، اين موضوع مورد توجه قرار گرفته و بر ارزش والاي آن، توصيـه¬ها شده است و مكرّر تأكيد شده كه يكي از ابزار مهم توفيـق رسيدن هر فرد و هر جامعه¬اي به مراتب پيشرفت و بالندگي و احراز امنيت و توسـعه و تعالي، تسلط در ادارۀ سخن، مهارت در كنترل زبان، پرهيـز از شهوت پرگويي و اتخاذ سـكوت و خاموشي به موقع و بجـاست و عدم توجه به آن، تبـعات متعدد و متنوع زيان بخشي در پي دارد كه گاه جبران ناپذير است. در اين زمينه، تبيين آرا و افكار فردوسي را همراه نمونه¬هاي متنوع و ممتاز كه در شاهنامه وجود دارد و با شيوه¬اي گيـرا و جـذّاب و مضـامين ظريــف گفته شده است، به اختـصار ذكر مي¬كنيم.