بررسي تأثيرات حج و حرمين شريفين بر اندلس

با توجه به جايگاه ويژه اندلس در تاريخ فرهنگي اسلام، در اين مقاله تأثيرات حج و حرمين شريفين بر سرزمين اندلس در حوزه جغرافياي انساني، علمي و مذهبي و فرهنگي و هنري بررسي مي‌شود. اين تأثيرات با متغيرهايي چون مهاجرت قبايل مهم ساكن حرمين، مهاجرت چهره‌هاي مشهور حرميني به اندلس، انتقال مذهب فقهي اهل مدينه (مذهب مالك‌بن انس)؛ پذيرايي از نخبگان اندلس در عرصه‌ دانش‌هاي فقه و حديث، تصوف و عرفان و سياست، مهاجران و مجاوران اندلسي حرمين، كتاب‌هاي حرميني اندلسيان، موقوفات اندلسيان در حرمين و سفرنامه‌هاي اندلسيان بررسي‌شده است. دستاورد اين پژوهش، علاوه بر عرضه اطلاعات جديد و مطرح نشده از تاريخ فرهنگي اندلس، اثبات اثرگذاري عظيم حج و حرمين بر سرزمين اندلس به‌عنوان نمونه‌اي از سرزمين‌هاي دوردست اسلامي در گذشته بوده است.