« هنجارگريزي گويشي در خسرو وشيرين و ليلي و مجنون نظامي»

برجسته‌سازي در متون ادبي از دو طريق صورت مي‏گيرد: اول از طريق عدول و خروج از قواعد حاكم بر زبان خودكار كه از آن با قاعده كاهي يا هنجارگريزي نام برده مي‌شود و دوم، افزودن قواعدي بر قواعد حاكم بر زبان كه منجر به قاعده‌افزايي مي‏شود. در قاعده كاهي گويشي، شاعر يا نويسنده در اثر خود، ساخت‏ها يا واژه‏هايي را از زبان يا گويشي غير از زبان هنجار وارد شعر (يا نثر) مي كند. يكي از ظرفيت‌هاي بسيار ارزنده هر ملتي، واژگان بومي و محلي آن است كه يكباره خواننده را در فضايي ويژه قرار مي‌دهد؛ بطوريكه شاعر با بكارگيري ساختارهاي گويشي زبان محلي كه در زبان هنجار و معيار رايج نيست، به نوعي هنجارگريزي دست مي‌زند كه با رعايت اصل جمال‌شناسيك و حفظ رسانگي، مي‌تواند از نقش ارزنده‌اي در ترسيم فضاي حاكم بر ذهن شاعر برخوردار باشد. نظامي، از جمله شاعراني است كه جهت پويايي و فخامت زبان شعري خويش از هنجارگريزي گويشي استفاده كرده است و اين نوع هنجار گريزي، جلوه‌اي ويژه در اشعار وي دارد. در اين مقاله، نمونه‌هاي هنجارگريزي گويشي در خسرو وشيرين و ليلي و مجنون نظامي، استخراج و بررسي شده است كه حاوي لغات، اصطلاحات، ضرب‌المثلها، كنايات و ترجمه‌هاي تحت‌اللفظي از زبان تركي است.