تحليل گفتگومندي داستان سياوش (شاهنامه) و سياوش خواني (بيضايي) با تكيه بر آراء باختين

بررسي و نقد متون ادبي با استفاده از روش¬هاي هدفمند از دستاوردهاي مهم نظريه¬پردازان قرن بيستم است. بي¬شك ميخائيل باختين نظريه¬پرداز روسي با مفهوم گفتگومندي يكي از اين نظريه¬پردازان است كه با تكيه بر آراء و نظرياتش مي¬توان متون ادبي مختلف را مورد بررسي قرار داد. باختين در قلمرو افكار خود رمان را بهترين نوع ادبي ميداند و آينده¬ي روشني را براي آن در نظر دارد. نكته¬ي ارزشمند اين است كه بعد از او نظريه پردازان ديگر اين مهم را در ديگر انواع ادبي _از جمله نمايشنامه_ جست¬و¬جو كرده و به نتايج قابل توجهي رسيده¬اند. در نوشتار پيش رو نيز برآنيم تا با تكيه بر تعاريف ارائه شده از باختين به بررسي دو نوع ادبي حماسه _به طور اخص_ و فيلمنامه/ نمايشنامه _به طور فرعي_ بپردازيم. اين مهم از آن رو ضروري مي¬نمايد كه تا كنون بحث جدي در باب چندصدائي در حماسه انجام نشده است. براي رسيدن به اين مهم از متن شاهنامه داستان سياوش و از ميان اقتباس¬هاي انجام شده از اين حماسه¬ي بزرگ، سياوش¬خواني اثر بهرام بيضايي را انتخاب كرده و با تكيه بر روش پژوهش كتابخانه¬اي، درصدد بررسي آنها هستيم. در نظريات باختين حماسه از انواع تك صدا بوده و به فيلمنامه هيچ اشاره¬اي نشده است و در عين حال او نمايشنامه را هم واجد چندصدائي نمي¬داند. اما با تكيه بر تعارف او از چندصدائي و اهميت حضور فاعل كنشگر، ايدئولوژي، تقسيم صدا ميان افراد جامعه براي به وجود آمدن فضاي چندصدائي، ميتوان اذعان داشت كه اين دو نوع ادبي نيز واجد چندصدائي باشند.