زمين¬شيمي تغييرات جرم لانتانيدها در پهنه دگرساني هنگران، جنوب خاور بيرجند، شرق ايران

محدوده اكتشافي هنگران، در فاصله 135 كيلومتري جنوب ‌شرق شهر بيرجند و در فاصله 97 كيلومتري جنوب‌ شرق شهرستان خوسف، استان خراسان جنوبي، شرق ايران واقع گرديده است. قديمي¬ترين واحدهاي سنگي در اين منطقه شامل سنگ¬هاي دگرگوني با تركيب ميكاشيست به سن كرتاسه مياني- بالايي مي¬باشد. در اين منطقه، رخنمون¬هاي قابل ملاحظه¬اي از واحد‌هاي سكانس افيوليت ملانژ با سن كرتاسه بالايي شامل سنگ¬هاي آذرين الترامافيك سرپانتيني شده، گابرو تا گابرو- ديوريت، ميكروگابرو و ميكروديوريت ديده مي¬شود. مشاهدات صحرايي نشان مي¬دهند كه سنگ¬هاي ديوريتي در اين منطقه در اثر هجوم سيالات گرمابي به شدت دگرسان شده و با تشكيل و توسعه زون¬هاي دگرساني پروپليتيكي ، فيليك، سيليسي و هماتيتي همراه شده¬اند. نتايج حاصل از محاسبات تغييرات جرم عناصر آشكار مي¬كنند كه در طي تكوين زون¬هاي دگرساني منطقه عناصر اصلي و جزئي داراي رفتارهاي ژئوشيميايي كاملا متغيري بوده¬اند. تلفيق نتايج بدست آمده از مشاهدات صحرايي، بررسي¬هاي كاني شناسي، و ژئوشيمي تغييرات جرم عناصر پيشنهاد مي¬كنند كه عواملي نظير شرايط فيزيكوشيميايي محيط دگرساني (نظير pH و Eh)، حضور در فازهاي كانيايي مقاوم، دسترسي به ليگندهاي متنوع در محيط نهشت، تثبيت در فازهاي كانيايي نئومورف، كاهش حجم سيستم، و تغيير در ميزان حجم محلول¬هاي گرمابي نقش حياتي در رفتار عناصر اصلي و جزئي در طي تكوين و توسعه زون¬هاي دگرساني منطقه هنگران ايفا نموده¬اند.