مقاومت در برابر روابط قدرت در شعر عطار

عطار شاعر و عارف بزرگ خراسان در يكي از پر فراز و نشيب ترين دوران هاي تاريخي (نيمه دوم قرن ششم و ربع اول قرن هفتم) زندگي مي كرد. در اين دوران پرآشوب نهادهاي بزرگ كه عبارت بودند: از خلافت، سلطنت، وزارت و قدرت نظامي، همزمان با يكديگر تعامل و رقابتي دائم داشتند و هر كدام سعي مي كردند بر يكديگر و بر افراد جامعه قدرت بيشتري اعمال كنند. دو نهاد بزرگ اين دوران يعني نهادهاي قدرت و سلطنت كه با صبغه اي قدسي و روحاني، داعيه دار هدايت و راهبري مردم بودند تلاش مي‌كردند با توليد و ترويج دانش ديني و عرفان تعبدي، نوعي انضباط و مراقبت دروني در افراد جامعه ايجاد كنند و از اين طريق نظارت و كنترل بيشتري اعمال كنند. اما عرفان عاشقانه با طرح نظريات جديد، روابط قدرت موجود را به چالش مي كشيد و از اين رو مطلوب نهاد خلافت و سلطنت نبود. در اين پژوهش جلوه هايي از مبارزه عرفان عاشقانه در شعر و سخن عطار بر مبناي نظريه فوكو در مورد روابط قدرت، بررسي و تجزيه و تحليل شده، نشان داده مي شود كه مباحث «وحدت وجود»، «رابطه عاشقانه انسان با خدا»، «طرح الگوي عارف حقيقي» ،«جنون و شيفتگي» در شعر عطار را مي‌توان جلوه‌هايي از اشكال مقاومت در برابر روابط قدرت حاكم در آن عصر دانست.