خيام پيشگام عرصه‌ي آزادانديشي

ايران در طول چندين قرن گذشته از لحاظ موقعيت اقليمي و حوادث تاريخي كه بر آن گذشته، همواره شاهد هجوم و تسلط اقوام مختلف بيگانه بوده اما در اين ميان، ماهيت، فرهنگ و مليت ايراني تغيير اساسي نكرده و ايرانيان در سخت‌ترين شرايط هرگز تسليم واقعي نبوده‌ و ريشه‌ها و پيوندهاي خود را با نياكان حفظ كرده‌اند. بدون ترديد يكي از بزرگترين دريچه‌هاي گذر از موقعيت‌هاي دشوار و پرآشوب، شعر و ادبيات فارسي بوده است. شعر فارسي با مضامين گوناگون تاريخي، اجتماعي، سياسي، فرهنگي و فلسفي همواره دربردارنده‌ي تفكر ايراني و بازتابي از جهان‌بيني او و زمينه‌اي براي گذر از تنگناها بوده و به گونه‌اي سند مكتوب و محفوظ هويت ايراني است. رباعيات خيام در روزگار سلجوقيان كه به شدت با آموزه‌هاي فلسفي و خردگرايي مبارزه مي‌شد سروش آزادگي و مبشر آزادي انديشه است. در اين مقاله بر آنيم تا رباعيات خيام را از اين منظر بررسي كنيم.