نگاهي به حقوق بشر و حقوق شهروندي از منظر انسان شناسي اسلامي

پرسشي كه در طول تاريخ ذهن آدميان را همواره به خود مشغول داشته اين بوده‌است كه «انسان چيست؟» لذا هر منظومة معرفتي اعمّ از ديني و غير ديني پيش از پاسخ به هر سؤال معرفت‌شناسانه بر آن بوده كه راهي به چيستي اين موجود پر رمز و راز- يعني انسان- بيابد. در اين ميان، اديان آسماني؛ از جمله اسلام نيز با تكيه بر منابع وحياني، به دنبال شناساندن ماهيّت انسان به انسان‌ها بوده‌اند. با عنايت به اينكه نوعِ تلقّيِ متفكّران از آنچه اصطلاحاً حقوق بشر و حقوق شهروندي خوانده مي‌شود به شدّت به تلقّيِ ايشان از چيستي انسان، عوارض و لوازم آن وابسته است؛ اين پژوهش مي‌كوشد با روش توصيفي-تحليلي و با تكيه بر منابع كتابخانه‌اي- به ويژه نصوص دست اول اسلامي- مسألة حقوق بشر و حقوق شهروندي را از منظر انسان‌شناسي اسلامي مورد بازخواني و تحليل قرار دهد. بنا بر يافته‌هاي اين پژوهش؛ انسان از منظر اسلام، هدف خلقت و محور كائنات بوده و فارغ از مسأله جنسيّت، سنّ، ثروت، طبقه و موقعيّتِ اجتماعي و حتّي دين و مذهبي كه بر آن است، صاحب كرامت و حقوق بنيادين انكارناپذيري از جمله؛ حقّ حيات، حقّ انتخاب دين، محل زندگي، جنبه‌هاي گوناگون آزادي و ... مي‌باشد.