بررسي كاركرد بلاغي مسنداليه در كليات شمس تبريزي مولوي

مسنداليه كلمه يا بخشي از جمله است كه ركن اصلي كلام را تشكيل مي دهد، اهميت و ارزش آن بر مسند از آن روست كه اولي ركن ثابت جمله است و به عكس مسند همواره در حال تغيير است.اين قسمت اساسي كلام با توجه به احوال مخاطب حالات مختلفي را به خود مي گيرد. گاهي اوقات حذف و پاره اي وقت ها ذكر مي شود. در برخي جملات نسبت به مسند پيشي مي گيرد و زمان هايي هم ذكرش در قياس با مسند با تاخير انجام مي شود. مسنداليه به دلايل بلاغي گاهي مقيد ( به وصف، بدل و ...)، گاهي معرفه( ضمير، علم، اضافه، اشاره و موصول )، گاهي نكره و بعضي اوقات به دلايلي مانند: گستردكي، همپايگي و همترازي، معطوف مي شود وگاهي مسنداليه را به استواري، در جمله مي آورند، انگيزه ها و كاربردهاي استوار داشت مسنداليه از اين گونه مي توانند بود: گمان به مجاز برده نشود و آشكارا نشان دادن فراگيري مسنداليه است. در اين مقاله كوشش شده كه كاركردهاي بلاغي مسنداليه باتوجه به موارد گفته شده، در كليات شمس تبريزي مولانا استخراج و در برخي موارد توضيحي مختصر درباره هريك ذكر گردد.حاصل اين پژوهش نشان مي دهد كه مولوي علاوه بر تبحر فوق العاده در آرايشهاي بياني، در معاني استادي مسلم و كم نظير است.