تحليل و نقد روش فهم هرمنوتيكي تاريخي ـ فرهنگي از قرآن‌كريم

هدايت و سعادت جاوداني انسان هدف اصلي پيامبران در اديان توحيدي است. در اين راستا وحي عهده‌دار تبيين چنين رسالت سترگي مي‌باشد. از اين رو فهم روش‌مند از متن وحياني، ضرورتي تام براي دست‌يابي به مراتبي از مراد جدي شارع مقدس است و اين مهم جز با عنايت به عناصر مرتبط با متن وحياني فراهم نمي‌آيد. تعامل چهارگانه‌ي متن، محيط پيدايش آن، شناخت مؤلف و نهايتاً ابعاد وجودي خواننده تعيين كننده‌ي فهم‌هاي متنوع و در طول يكديگر و گاه ناسازگار از متن مي‌شوند. هر يك از انديشمندان مسلمان در طول تاريخ به برخي از اين عوامل پرداخته‌اند؛ ولي براي رسيدن به فهم جامع، در نظر گرفتن همه‌ي جوانب ضرورت دارد. اين مقاله به نقش تاريخ‌مندي متن و خواننده‌ي قرآن مي‌پردازد. فرجام سخن آن است كه به منظور نيل به فهم ضابطه‌مند از متن مي‌بايست به تأثير محيط اجتماعي ـ فرهنگي عصر نزول و كيفيت فهم خواننده از متن در موقعيت‌هاي متفاوت توجّه نمود.