مطالعه و تطبيق ويژگي‌هاي درب خالصي از دوره تيموري و درب مشبك دوره صفوي در حرم مطهر رضوي

از عوامل موثر در شكوه معماري ايران ورودي ها هستند كه در دوران اسلامي از اهميت زيادي برخوردار بوده اند. از جمله مي‌توان به درب‌هاي نفيس دوره تيموري و صفوي اشاره نمود كه جزو پركارترين درب‌هاي اسلامي محسوب مي‌شوند. در راستاي درك هر چه بيشتر ويژگي‌هاي حاكم در هركدام ازين دو دوره تاريخي، پژوهش حاضر بر‌ آن است تا با استفاده از روش توصيفي- تحليلي به بررسي تطبيقي ويژگي‌هاي درب مقبره خالصي از دوره تيموري با درب مشبك دوره صفوي در حرم مطهر رضوي بپردازد. براي درك بهتر ويژگي‌ها، پس از مطالعات ميداني و كتابخانه‌اي؛ هر يك از دو اثر، از جهت تزيينات، تكنيك، ابعاد و تاريخ مورد مطالعه قرار گرفته است. نتايج به دست آمده نشان از شباهت‌هايي از جمله تركيب بندي‌ها دارد كه در هر دو دوره به صورت هندسي است. شيوه ساخت، استفاده همزمان از دو شيوه مشبك و منبت بوده با اين تفاوت كه در دوره تيموري تزيينات روي درب‌ها به شيوه منبت انجام گرفته و در دوره صفوي، منبت بيشترين استفاده را جهت نوشتن كتيبه‌ها داشته‌است تا تزيينات. همچنين نتايج مطالعه فرمي، نشان مي‌دهد در دوره تيموري بر خلاف دوره صفوي، استفاده كمتري از نقوش ختايي شده و هنرمندان بيشتر از اسليمي‌ها بهره برده‌اند. علاوه بر اين، بررسي ابعاد نمونه‌ها بيانگر آن است كه نسبت ابعاد درب تيموري كشيده‌تر از درب صفوي است. مطالعه مضموني كتيبه‌ها نيز گوياي آن است كه در دوره تيموري متن كتيبه‌ها شامل اشعار، نام افراد و تاريخ ساخت و در دوره صفويه شامل آيات قرآن، ادعيه و نام سازندگان است.