بررسي روح مكان در آرامگاه خيام با رويكرد پديدار شناسي هرمونتيك

توجه بيش از حد به عملكرد در ديدگاه معماري امروزه و خلا معنا باعث شد تا طراحان و برنامه‌ريزان محيطي به بهتر شدن كيفيت فضاها و نقش مولفه‌هاي ادراكي در شكل‌دهي به فضاهاي مختلف توجه ويژه‌ايي داشته باشند. فضاهايي كه القا كننده‌ي حس تعلق و هويت و به دنبال آن آرامش و لذت در ذهن مخاطب بوده و احساس حضور در مكان را در وي زنده سازد. از عوامل موثر در كيفيت معمايي فضاي معماري، مي‌توان به حس مكان اشاره كرد. حس مكان متاثر از معاني و ارزش هاي فردي و جمعي است و همچنين بر نگرش‌ها و به ويژه رفتار فردي و اجتماعي افراد در مكان تاثير گذار است. ساختار كالبدي، فعاليت‌ها و معاني مواد خام هويت مكان هستند. حس مكان كه بر گرفته از روح مكان مي‌باشد، جنبه ديگري از هويت مكان است كه در ارتباط اين عناصر با انسان شكل مي گيرد. با توجه به بررسي‌هاي انجام گرفته، هويت مكان بخشيدني نيست و مي‌توان آن را معادل با حس ما از مكان دانست كه طي زمان به وسيله مردم شكل گرفته است و براي رسيدن به اين امر از طريق عوامل فيزيكي، فعاليت ها و معنا به عنوان مولفه‌هاي تشكيل دهنده، اقدامات لازم را در راستاي رسيدن به حس مكان انجام داد. حال اين سوال‌ها مطرح است كه عناصر فيزيكي محيط چگونه مي‌تواند در حس مكان و درك معناي محيط تاثير گذار باشد؟ چگونه مي‌توان به حس يك مكان با توجه به هويت خاص خود دست يافت؟ ديدگاه‌هاي طراح بنا چه تاثيري در معناي مكان و روح حاكم برآن فضا دارد؟ در اين نوشتار، با هدف ارزيابي و معرفي نقش هريك از عناصر و اجزاي تشكيل دهنده مقبره خيام و تاثير عوامل محيطي بر آرامگاه، بر پايه متون و اسناد مرتبط در اين زمينه و گزارش‌هاي شهودي، اقدام به بررسي اهداف طراح آرامگاه بر اساس رويكردپديدار شناسي هرمونتيك و موفقيت وي در اين امر پرداخته شده است.