احكام رهن (=گروگاني) در ماديان هزار دادستان

ماديان هزار دادستان يكي از معتبرترين متون حقوقي دورة ساسانيان است و اطّلاعات مهم و بي‌نظيري از جامعة مدني ساسانيان ارائه مي‌دهد. از موضوعات مطرح در ماديان امرار معاش خانواده، برده‌داري، شراكت و ضمانت، بخشش(=هبه)، وقف، رهن (=گروگاني)، سالاري زن، ازدواج، طلاق و... است. بررسي احكام رهن (=گروگاني) در كتاب حقوقي ماديان با روش تحليلي- تاريخي، هدف اصلي اين گفتار بوده است؛ پرسش مقاله اين است: چه احكامي براي رهن در ماديان موجود است؟ آيا قوانين رهن رضايت و منافع طرفين معامله را تأمين مي‌كرده است؟ در اين بررسي مشخص شد كه، احكام نسبتاً كاملي از موضوع حقوقي رهن، در ماديان وجود دارد. مانند: تنظيم سند، تعيين مدّت رهن، تضمين حفظ و نگهداري و امنيت وثيقه، توجّه به تناسب ارزش وثيقه با مبلغ وام، ممنوعيت فروش وثيقه در مدّت رهن براي طرفين، ممنوعيت هرگونه اقدام يك طرفه و لزوم رعايت تعهدات رهن، وضعيت ماليات زمين در هنگام رهن، رهن درختان (ميوه‌دار و بي‌ميوه)، رهن بَرده و بسياري از احكام ديگر. قانونگذاران به حقوق گرودهنده و گروگيرنده توجه كامل و مبسوطي داشته‌اند، تا آنجا كه اين موضوع حقوقي براي طرفين معامله سودآور بوده باشد.