آسمانِ نيلگون، فيروزه‌اي ازكان توست: انسان، خالقِ معناي پيروزه و پيروزي

در آيينه‌ي ادبيات فارسي و ساير منابع كهن، بين دو واژه‌ي پيروزي و پيروزه ارتباط ديده مي‌شود و پيروزگري، غلبه و دفع چشم‌زخم و... از صفات پيروزه دانسته شده كه رد پاي آن را به اساطيري چون تيشتر، الهه‌ي باران و ارتباط رنگ آبي آسمان و آب و تأثيرات عناصر آسماني بر زمين رسانده‌اند. اينكه زمينيان چشمي به آسمان داشته‌ و دارند و سعي در الگو برداري از آن كرده‌اند موضوعي ديرين است اما اينكه بين فيروزه و پيروزي از نظر ساخت‌واژه ارتباطي باشد بر اساس نظر اكثر علماي زبان جاي ترديد است و هر يك از اين دو واژه از ريشه‌اي متفاوت نقل شده. اما گفتماني همه‌بين‌تر در عرفان و نزد همان شعرايي كه به پيروزه و خواص پيروزگري آن پرداخته‌اند نيز موجود است كه پيروزي و معنا را از درون خود آدمي مي‌جويد. در اين مقاله با محوريت عطار نيشابوري كه كان فيروزه و توابع آن را در قرن شش و هفت هجري نيشابور درك كرده و تصاويري در انديشه‌اش از فيروزه‌ي نيشابور هست و همچنين خلف صدقش مولوي بلخي، به اين كلان‌گفتمان پرداخته‌ايم. در هرمنوتيك فلسفي، فهم و معنا بسته به عناصر مختلفي در تغيير است. انسان به‌عنوان فاعل شناسنده يكي از عناصرِ بازي فهم است. حال كه انسان مي‌تواند سهمي از خلق معنا را داشته باشد نيازمند راهبرد است و راهبرد هرمنوتيكي مولانا تفسير بر اساس خير و اميدآفريني است. بر اين اساس مي‌توان امروز هم عناصري چون پيروزه و پيروزي را به مقتضاي نياز روز آدمي و پيشرفت و تعالي او تفسير كرد.