رابطه علم تاريخ با علم تفسير قرآن

در اين مقاله رابطه تاريخ با تفسير قرآن بررسي شده و به اين پرسش كه چگونه ميان دو علم تاريخ- به‌عنوان شاخه‌ اي از علوم انساني- و تفسير قرآن- به‌عنوان شاخه‌ اي از علوم اسلامي- رابطه برقرار مي شود؟ پژوهش و پاسخ ِ اين پرسش نشان مي دهد كه تاريخ- به مفهوم عام- از مهم‌ترين منابع فهم قرآن ـ از گذشته تا به امروز ـ مورد توجه مفسران و انديش‌وران علوم قرآني بوده است، چرا كه قرآن كريم داراي آياتي است كه هم زمان با شرايط عصر نزول، حوادث صدر اسلام و حتي پيش از آن را- در قالب قصص تاريخي و احوال ملت هاي گذشته- به خوبي در بستر زمان و مكان بيان مي كند؛ بدين جهت فهم و تفسير بسياري از اين آيات، نيازمند مراجعه به تاريخ ، به ويژه تاريخ صدراسلام است. بي‌ترديد كاركرد تاريخ درفهم قرآن، داراي دو بُعد مثبت و منفي مي‌باشد كه اگر از بُعد مثبت تاريخ، در فهم قرآن استفاده شود، تفسير صحيحي ارائه خواهد شد و مطالب ارزش‌مندي ـ ‌جهت تفسير درست قرآن ـ به دست خواهد آمد، ولي دخيل كردن تاريخ در فهم آيات بدون در نظر گرفتن معيار و ضوابط، مفسر را گرفتار تفسير به رأي كرده و بنا بر اين، صحت و سُقم گزارش هاي مظبوط آشكار نخواهد شد، همان طور كه اين آفت را تاريخ به خوبي نشان مي دهد.