فهم و رابطه آن با تفسير و تأويل

يكي از كارهاي اساسي و ضروري در پژوهش هاي علمي، ايضاح الفاظ و مفاهيم كليدي بكار رفته در بحث است، در اين نوشتار، با توجه به اينكه موضوع موردبحث، فهم و رابطه آن با تفسير و تأويل مي باشد، ابتدا واژه هاي تفسير و تأويل از بعد لغوي و اصطلاحي و مباحث متعلق به آن به نحو اختصار، با استفاده از منابع و مآخذ معتبر توضيح داده شده، سپس بحث مربوط به فهم و ديدگاههايي كه در خصوص معناي متن مطرح گرديده مثل ديدگاه ژاك دريدا، گادامر (عدم تعيين معناي متن) و ديدگاه شلاير ماخر و هيرش مورد بحث و نقد قرار گرفته و اين نكته بيان گرديده كه هر متن زباني از جمله قرآن كريم كه از پشت سر هم چيده شدن مجموعه واژه هايي كه جمله را تشكيل داده، واجد دلالت تصوري و تصديقي متعين و نهايي است كه همان مقصود مؤلف و درباره قرآن، معناي مورد نظر خداوند است و مراد مؤلف صرفاً وابسته به ذهن نويسنده و بي ارتباط با خارج از آن نيست، معنا نيز هم در مقام استعمال معين است و هم در مقام دلالت تعين دارد، چون در غير اين صورت مفاهمه اي صورت نمي گيرد. آنگاه در مباحث مربوط به رابطه فهم با تفسير و تأويل به اين نكته اشاره شده كه فهم ضابطه مند از قرآن كريم، همان تفسير و تأويل است، با اين تفاوت كه تفسير، رفع ابهام ضابطه مند از ظاهر قرآن و همان فهم اوليه از متن است كه بر اساس قواعد خاص خود، حاصل مي شود ولي تأويل، رفع ابهام هاي موجود در مراتب فهم است.