مدل جاذبه پاندولي بين سرمايه‏گذاري مستقيم در خارج و صادرات (شواهدي براي ايران و كشورهاي توسعه ‏يافته)

A pendulum gravity model of outward foreign direct investment and export (evidence from iran and developed countries)

در اين مقاله، مدل جاذبه پاندولي بين خروج سرمايه‏گذاري مستقيم خارجي و صادرات مورد بررسي قرار مي‏گيرد. طبق مدل جاذبه پاندولي، سرمايه‏گذاري مستقيم در خارج و صادرات، بسته به مرحله توسعه سرمايه‎گذاري مستقيم خارجي، مي‏توانند مكمل و يا جانشين هم باشند. در مراحل اوليه گسترش سرمايه‏گذاري مستقيم در خارج، نسبت صادرات به خروج سرمايه‏گذاري مستقيم خارجي بزرگتر از متوسط جهاني است و انتظار مي‏رود كه سرمايه‏گذاري مستقيم خارجي و صادرات مكمل باشند. اما در مراحل بلوغ سرمايه‏گذاري مستقيم در خارج، نسبت صادرات به خروج سرمايه‏گذاري مستقيم خارجي كوچكتر از متوسط جهاني مي‏شود. بنابراين، سرمايه‏گذاري مستقيم خارجي و صادرات جانشين مي‏شوند. در پژوهش حاضر، براي انعكاس مراحل مختلف خروج سرمايه‏گذاري مستقيم و آزمون ارتباط بين سرمايه‎گذاري مستقيم در خارج و صادرات، دو سناريو طراحي شده است. در سناريوي اول، مدل جاذبه پاندولي براساس اطلاعات مربوط به صادرات و سرمايه‏گذاري مستقيم كشور در حال توسعه ايران در 11 كشور با درآمد بالاي منتخب آزمون شده است. سپس، در قالب سناريوي دوم، مدل جاذبه پاندولي با استفاده از داده‏هاي صادرات و سرمايه‏گذاري‏هاي مستقيم هر يك از اين كشورهاي توسعه‏ يافته در ايران مورد آزمون قرار گرفته است. يافته‏هاي تجربي حاصل از آزمون براي هر دو مجموعه، از چارچوب تحليلي مدل جاذبه پاندولي حمايت مي‏كند.