تأملي بر روابط سياسي-نظامي ايران و روسيه مبتني بر رويكرد امنيت ملي و دفاعي به الگوي پيشرفت (مطالعه موردي دوره فتحعلي‌شاه قاجار)

دوران سلطنت فتحعليشاه (1212-1250ه.ق) از جمله مهمترين و حساسترين دوران پادشاهي قاجار محسوب ميگردد؛ چرا كه ايران وارد عرصه سياست جهاني گرديده و بهبرقراري ارتباط با كشورهايي نظير انگليس، فرانسه و روسيه ميپردازد. در اين بين، با توجه بهمشكلات داخلي و در عرصه فراملي، روابط و مناسبات ايران و روسيه خصمانه گرديده و دو دوره جنگهاي فرسايشي را بين دو طرف بهوجود ميآورد. اين پژوهش بر آن است تا با روش توصيفي-تحليلي به اين پرسش پاسخ دهد كه ثمره عدم روابطي صلحآميز و اخذ تصميمات اشتباه در روابط سياسي ميان ايران و روسيه در اين دوره چه تاثيري بر امنيت ملي و دفاعي ايران داشته و اين جريان تا چه ميزان قابل بهرهبرداري از تجربيات نافرجام اين دو دوره جنگ و انطباق با شرايط كنوني در روابط بينالمللي در زمينۀ سند الگوي پايه به‌عنوان هسته اوليه الگوي پيشرفت كشور ميباشد؟ يافتهها حاكي از آن است كه در نتيجه اين جنگها، علاوه بر خسارات مادي و معنوي فراوان، دو عهدنامه ننگينِ گلستان و تركمانچاي بين طرفين منعقد گرديد كه بهموجب آن، ايران بخش عظيمي از مناطق شمالي سرزمين خود را از دست داد و علاوه بر اين موجب ضعف اقتصادي، سياسي و اجتماعي نسبتا گستردهاي در سطح جامعه را به همراه داشت، از اينرو، الگوبرداري و اتخاذ سياستهايي علمي و كاربردي در دوره كنوني مبني بر اين حادثۀ تاريخي، ميتواند در قالب الگويي در روابط فراملي از سوي دولتمردان مورد تأمل قرار گيرد و از حالت يك رويداد تاريخي صرف خارج و با ديدگاهي تحليلي مبدل به سندي كاربردي گردد.