بررسي كاركرد انواع وجه در حكايت جدال سعدي با مدعي با رويكرد فرانقش بينافردي نظريه نقش‌گرايي

هليدي يكي از نقش گرايان شاخص است و گونه ي مورد نظر او « دستور نظام مند » نام دارد . هليدي در نقش¬ها و معناهاي زبان را به سه لاية معنايي يا فرانقش تقسيم مي¬كند: فرانقش انديشگاني/تجربي، فرانقش بينافردي و فرانقش متني. فرانقش بينافردي تعامل افراد درگير در ارتباط زباني را مد نظر دارد. از نظر او بند واحد تجزيه و تحليل متن است.در فرانقش بينافردي بند به دو بخش «وجه» و «باقي مانده» تقسيم مي¬شود. در اين مقاله حكايت جدال سعدي با مدعي از منظر فرانقش بينافردي بررسي شده است. در اين حكايت سه شخصيت محوري(سعدي،مدعي و قاضي)حضور دارند كه تعامل آنها با يكديگر صحنه گفتگوهاي اين حكايت را شكل مي¬دهد. از آنجا كه عنصر وجه هسته اصلي گفتگو است ابتدا تمام بندهاي اين حكايت جدا شده و سپس انواع وجه در اين بندها بررسي شده¬است تا اين نكته آشكار شود هر يك از شخصيت¬هاي اين حكايت چگونه از انواع وجه به منظور انتقال پيام و اقناع مخاطب خود استفاده مي¬كنند.نتايج بدست¬آمده نشان¬مي¬دهد كه سعدي در گفتگوي خود با مدعي از وجه عاطفي ،همچنين مدعي در گفتگوي خود با سعدي از وجه خبري بيتشترين استفاده را كرده¬است.قاضي نيز در جريان گفتگوي خود با سعدي از وجه خبري و شرطي و نيز در تعامل و گفتگو با مدعي از وجه عاطفي بيشتر از وجه¬هاي ديگر استفاده نموده¬است.