بررسي فضايل اخلاقي در ديوان مختومقلي فراغي(شاعر نامي تركمن)

ديوان مختومقلي فراغي گوهر گرانبهايي است كه با گفتاري دل نشين انسان ها را به كسب فضايل اخلاقي فرا مي خواند. از نظر اين ناصحِ مشفق ، انسان ها مي توانند با كاشتن بذر صفات پسنديده ، شخصيّتي مقبول داشته باشند و راه نيل به خدا و كسب رضايش را ، براي خود هموار سازند . انسان ها اشرف مخلوقات هستند ؛ پس شايسته است پيش از رشد و ترقّي در زمينه هاي علمي ابتدا صفات حميده را در خود بپروراند. در اين تحقيق، تلاش بر آن بوده است تا فضايلي چون: توبه، توكّل، صبر و ياد كردِ مرگ از اين درياي ادب و اخلاق، برگزيده و عقايد و سخنان اين شاعر بلندآوازة تركمن بيان گردد. فراغي بر توبه كردن در جواني تأكيد دارد و به مخاطب خود، بارها توصيه نموده كه قبل از مرگ در سحرگاه برخاسته و از معصيت هايش توبه كند. وي توكّل بر خدا را ماية آرامش انسان دانسته و تأكيد مي¬كند كه توكّلِ متوكّل بايد كامل و كافي باشد تا مقبول خداوند واقع گردد. او پيوسته مخاطب را به صبوري فرا مي¬خواند و معتقد است كه بنده بايد به رضاي خداي خويش راضي باشد؛ حتي اگر به سخت ترين بلاها و مصيبت ها گرفتار آيد. فراغي انسان ها را به داشتن صبر فرا مي¬خواند. وي معتقد است كه اگر انساني در تمامي مراحل زندگي¬اش به خداوند اعتماد داشته باشد و صبر پيشه كند، خداوند نيز يار و ياور او خواهد بود. سرايندة نامي تركمن، انسان ها را به صبوري در مصيبت تلخ مرگ ، سفارش مي¬كند. وي ذكر و ياد مرگ را راهي مؤثّر براي رهايي از غفلت ، تلاش¬هاي بيهوده براي جمع كردنِ هر چه بيشتر مال دنيا و حرص و طمع و بسياري از رذايل اخلاقي مي داند.