تحليلي بر واژه و تصوير و نقش آنها در ساخت فضاي شعر در غزليّات ملك‌الشّعرا بهار

جريانات انقلاب مشروطه زبان ادبي به‌ويژه شعر را از سلطه دربار و تكلّفات ادبي ناشي از آن رهانيد و با خروج شعر و نثر از انحصار خواص، موجب رواج آن‌ها در ميان عامه مردم شد و ادبيات براي نخستين بار آينه انعكاس دردها و رنج‌هاي مردم شد. ازاين‌رو شاعران محتواگراي معاصر بنا بر موضوعات سياسي و اجتماعي، شعر خود را در سبك و فضايي خاص پيش بردند. هدف از اين مقاله بررسي نقش واژه‌ها و تصاوير خيال در ساخت فضاهاي شاعرانه در غزليّات ملك‌الشعرا بهار است. وي براي همگام بودن با شرايط سياسي و اجتماعي، ايجاد انگيزه در هم‌وطنان خود جهت تغيير و اصلاح جامعه، زيباشناسي متن و تأثير افزايشي در مخاطب، كاركردهاي گوناگون واژه مثل: تلفيق ژانرهاي مختلف و به كارگيري واژه‌ها در حوزه‌هاي مختلف غنايي، حماسي، ديني، ايجاد تقابل و تضاد، تناسب‌هاي معنايي، موسيقي تكرار واج‌ها و كلمات، كاربرد تركيب‌هاي نو، بهره‌گيري از واژگان كهن فارسي و عربي و كاربرد اصطلاحات عاميانه و زبان گفتار را مورد توجه قرار داده و با آرايه‌هايي چون: تشبيه، استعاره، حسن تعليل، كنايه، مجاز، مراعات‌النظير، واج‌آرايي، تكرار، جناس، تضاد، تناقض و... توانسته است فضاهايي منسجم و متنوع را با سبك ساده خود به اقتضاي موضوع در شعر خويش بگستراند و درنهايت اين فضاسازي موجب تجسّم عيني تجربه و افزايش نيرو در القاي عاطفه و معنا در مخاطب شده است.