كدام علم و فرهنگ؛ توسعه به معناي الگوي غربي يا بومي‌گرايي و نفي الگوي غربي

نارسایی الگوهای غربی در فرایند توسعه كشور سبب شده كه بازنگری اساسی در الگوهای توسعه صورت گیرد و این بازنگری با عنوان الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی مطرح شود. سوالاتی كه در رابطه با این الگو مطرح می­باشد این است كه آیا طرح چنین الگویی یك ضرورت علمی است یا ضرورتی سیاسی؟ تحول شاخص­های جهانی توسعه در دهه­های اخیر را در ارتباط با الگوهای بومی توسعه چگونه می­توان تبیین نمود؟ و سر انجام اینكه الگوی بومی توسعه باید مبتنی بر چه فرهنگ و علمی باشد؟ یافته­های این تحقیق كه به شیوه اسنادی، تاریخی و تطبیقی جمع­آوری شده حاكی از آن است كه تحول رویكرهای توسعه از گذشته تاكنون بیانگر فاصله گرفتن از ابعاد عینی توسعه و روی آوردن به جنبه­های ذهنی آن می­باشد. نگاه به توسعه به عنوان رویكردی ذهنی القای رویكرد واحد توسعه را نفی نموده و تأكید بر برداشت­های متعدد از توسعه در ارتباط با زمینه­های فرهنگی مختلف دارد. با توجه به اینكه فرهنگ كشور آمیزه­ای از سه فرهنگ اسلامی، ایرانی و غربی می­باشد، لحاظ نمودن این سه فرهنگ در رویكردهای توسعه و پیشرفت ضرورتی انكار ناپذیر دارد. از سوی دیگر این سه فرهنگ در كنار علم بومی، بومی كردن علم و نفی بومی گرایی می‌تواند زمینه­های شكل­گیری الگوی پیشرفت متناسب با فضای كشور را فراهم آورد. الگویی كه اگرچه ممكن است بیشتر به دلایل سیاسی مطرح شده باشد اما ضرورت­های علمی آن پیش از این در محافل دانشگاهی مورد توجه و تأكید بوده است.