جلوه‌هاي پايداري در طنز عبيد زاكاني

عبيد زاكاني يكي از شاعران، نويسندگان و نقادان برجستة قرن هشتم است كه در آثار منثور خود با بياني طنز‌آميز و گاه هزل‌آميز از مفاسد فردي و اجتماعي روزگار خود انتقاد نموده است. از خلال طنزهاي وي مي‌توان به لايه‌هاي دروني و زيرين جامعه پي برد و واقعيت‌ها را پيدا كرد. در زمانه وي اختناق ، فساد، حرص، ماديات و غلبه بر شهوات به اوج رسيده بود؛ بنابراين رواست اگر بگوييم زننده‌ترين انتقادات قرن هشتم در آثار عبيد جلوه‌گر شده است.. طنز عبيد نوعي اعتراض به وضع موجود است و ادب اعتراضي از گونة ادبيّات مقاومت به‌حساب مي‌آيد. وي با استفاده از شگرد كلامي طنز به پايداري در برابر ظلم و فساد حاكمان و نابرابري‌ها و فساد اجتماعي، اخلاقي و فرهنگي پرداخته است. از شاخص‌ترين نمودهاي پايداري كه به شيوة طنز در آثار منثور عبيد بيان شده‌ اند به اين موارد اشاره مي‌شود: انتقاد از حاكمان، انتقاد از ظلم و ستم، اعتراض به انحرافات اخلاقي و جنسي، انتقاد از قاضيان، نكوهش شيخ و فقيه و صوفي، در نكوهش خطيب و واعظ و انتقاد از دگرگوني ارزش‌ها. نوع پژوهش در اين نوشته، بنيادي است كه با روش كتابخانه‌اي گردآوري ‌شده و مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است