ژئوپليتيك افراط گرايي در آسياي مركزي

برخي از مناطق به سبب اهميت راهبردي آن‌ها و نيز به اقتضاي عناصر بومي و محلي كه درون خود دارند در بلندمدت به كانون‌هاي جغرافياي بحران‌زا تبديل مي‌شوند، به گونه‌اي كه هر نوع فرآيند سياسي در اين جغرافيا طبيعي باعث تأثيرگذاري سريع آن بر جغرافياي انساني آن شده و منجر به افراط‌گرايي و بحران در آن قلمرو مي‌شود. آسياي مركزي نيز از اين مسئله مستثني نيست. بطوري كه استقرار گروه‌هاي افراط‌گرا در اين منطقه و نيز قرابت ارضي برخي كشورهاي اين منطقه با افغانستان علاوه بر تشديد قدرت گفتمان‌سازي و اعمال نفوذ جريان‌هاي افراط‌گرايي موجب تشكيل يك كمربند امنيتي- سياسي در اين منطقه گرديده است. بنابراين ژئوپليتيك افراط‌گرايي در اين منطقه مي‌تواند به عنوان منبع بحران‌زايي در آسياي مركزي تلقي شود كه موجب سريز بحران و ناامني به كشورهاي ايران، روسيه و چين شود و پويش‌هاي امنيتي منطقه را متأثر از خود سازد. به همين جهت پژوهش حاضر تلاش دارد ماهيت و مؤلفه‌هاي ژئوپليتيك افراط‌گرايي در منطقه آسياي مركزي را مورد بررسي قرار دهد. در واقع، هدف پاسخگويي به اين پرسش اساسي است كه چه ويژگي‌هاو عواملي منجر به شكل‌گيري ژئوپليتيك افراط‌گرايي در منطقه آسياي مركزي شده است؟ ماهيت اين عوامل چيست و چگونه باعث تشديد ناامني در اين منطقه مي‌شود. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه ژئوپليتيك افراط‌‌‌گرايي در اين منطقه حاصل امتزاج مؤلفه‌هايي چون ژئواستراتژيك بودن منطقه و همجواري آن با سه قدرت روسيه و چين و ايران، قرار داشتن دره فرغانه به عنوان كانون جغرافيايي بحران‌زا در اين منطقه و نيز همجواري منطقه با افغانستان و تأثيرپذيري آسياي مركزي از تحولات افغانستان و وجود ناركوتروريسم منطقه‌اي است. از سويي ماهيت ساختار فرهنگي اجتماعي كانون‌هاي جغرافيايي بحران‌زا در اين مناطق چون وجود پيوندهاي مشترك قومي و هويتي ميان مردمان اين قلمرو موجب وابستگي و تأثيرپذيري شديد پويش‌هاي امنيتي آن‌ها شده است.