بررسي ساخت مجهول در گويش گيلكي رشت از منظر رده شناختي

نحو از مهم‌ترين بخش‌هاي زبان است كه نيازمند مطالعۀ دقيق است. يكي از ساخت‌هاي نحوي، فعل است كه به لحاظ ظرفيت به انواعي تقسيم مي‌شود. اين ظرفيت‌ها قابل تغيير(افزايش و كاهش‌) هستند. كاهش ظرفيت (عدم حضور فاعل در جمله)، با ساخت مجهول در ارتباط است. تاكنون اين ساخت صرفي و نحوي مهم درگيلكي رشتي كمتر مورد عنايت بوده و يا از منظر رده‌شناسي توجَه چنداني بدان نشده‌است. از آنجايي كه تحليل رده‌شناختي هر ساخت در هر زبان نشان‌دهندۀ ويژگي‌هاي منحصر به فرد آن زبان در مقايسه با زبان‌هاي ديگر است، با مطالعۀ اين ساخت در گويش گيلكي رشتي، مي‌توان باويژگي‌هاي خاص آن بيشتر آشنا شد. مباني نظري اين پژوهش برگرفته از مقالۀ كينان و دراير (1985؛2006) دربارۀ جهاني‌هاي مجهول است. در مقالۀآن‌ها چنين اشاره شده‌است كه زبان‌ها در بيان مجهول از الگوهاي مختلفي بهره مي‌گيرند. ايشان دو نوع مجهول بنيادي و غير بنيادي را شناسايي كرده‌ و بيان مي‌كنند در بيان مجهول بعضي از زبان‌ها از يك فعل كمكي (مجهول تركيبي) يا صورت تصريفيو در برخي، از ديگر راهكارها استفاده مي‌شود. پژوهشگر در اين مطالعه به دنبال پاسخ به اين دو سوال بود كه گويش گيلكي رشتي از چه ساز و كارهايي براي بيان مجهول استفاده مي‌كند و همچنين تنوع مجهول در گيلكي رشتي چه پيامدي براي جهاني‌هاي كينان و دراير دارد. فرضيۀ پرسش اولچنين است كه در گيلكي رشتي انواع ساخت مجهول را مشاهده مي‌كنيم. اين گويش به شيوه‌هاي صرفي-نحوي خاص خود، ساخت جمله را مجهول مي‌كند. فرضيۀ پرسش دوم چنين است كه در گويش گيلكي رشتي انواعي براي مجهول وجود دارد كه اين انواع با جهاني‌هاي كينان و دراير مطابقت دارد. نتايج به دست آمده از داده‌هاي گردآوري شده نشان مي‌دهد كه در زبان گيلكي رشتي مجهول بنيادي از نوع تركيبي است و همچنين سخنوران از ساز و كارهاي ديگري مانند استفاده از فعل مجهول غير شخصي و همچنين استفاده از قلب نحوي براي بيان مجهول بهره مي‌برند. اين مطالعه همچنيننشان مي‌دهد كه مجهول در گيلكي رشتي با جهاني‌هاي كينان و دراير مطابقت دارد