خوانشي از غزليات شمس بر مبناي كهن الگوي پيرفرزانه

در تفكر يونگ، «پيرفرزانه» كهن الگويي است كه بخشي از شخصيت هر فرد به شمار مي آيد. شخصيتي مسنّ و مقتدر كه در ناخودآگاه انسان ها جاي دارد و در واقع همان تجربه كهن و خرد ذاتي است كه با ما زاده مي شود. پير فرزانه، تجسم معنويات و نماينده علم، بينش، خرد، ذكاوت و خصايصي اخلاقي چون دستگيري و هدايتگري است. در ادبيات عرفاني، اين كهن الگو در سيماي پير طريقت جلوه گر مي شود و سالك با راهنمايي هاي اوست كه به سرمنزل مقصود مي رسد. در اين مقاله، ابتدا در مورد فرايند فرديت و جايگاه پيرفرزانه در اين فرايند بحث كرده و پس از آن درباب نمود پير در غزليات شمس به تفصيل سخن گفته و نشان داده ايم كه پير در غزليات به دو شكل نمود دارد: نخست ديدار مولوي با پير يا فرامن دروني اوست در عالم روحاني و فرشتگان. و شكل دوم مربوط به شمس تبريزي است كه انسان كاملِ زمانِ مولوي و مظهر پير دروني اوست در بيرون. شمس نماد الوهيت و مظهر خداوندي است، همان گونه كه مسيح در تفكر يونگ نماد تماميت است.