بررسي تطبيقي آرايه هاي كهن الگويي در معماري آسمانه بازار خان و مسجد جامع كبير يزد

يكي از ويژگي‌هاي معماري گذشته شهر تاريخي يزد ماندگاري و پايداري الگوهاي طراحي است كه هم توانسته به نيازهاي روحي انسان هم در زمان خود و هم در حال حاضر پاسخ دهد و هم توانسته با طيف وسيعي از انسان‌ها با فرهنگ‌ها و قوميت‌ها و مذاهب مختلف ارتباط برقرار كند. در اين ميان آركي‌تايپ‌ها يا كهن الگوهاي به كار رفته از الگوهاي اصيل و پايداري هستند كه اين ويژگي را در معماري تاريخي يزد پديد آورده‌اند. در اين مقاله كه به شيوه توصيفي و تحليلي نگاشته شده و شيوه گردآوري اطلاعات كتابخانه‌اي و ميداني بوده سعي شده با بررسي دو اثر ماندگار تاريخي اين شهر يعني مسجد جامع كبير و بازار خان كه داراي كاركردهاي متفاوتي هستند و در دوره تاريخي متفاوت و توسط بانيان متعدد احداث و گسترش يافتند و به ويژه بررسي معماري آسمانه‌ و انگاره‌هاي به كاررفته در آن‌ها و تطبيق آن‌ها با هم طي يك بررسي قياسي به اين نكته بپردازد كه اين انگاره‌ها تا چه اندازه به زبان معماري كهن‌الگويي نزديك بوده و با توجه به نوع تفاوت‌هاي ذاتي دو بنا چه شباهت‌ها و چه تفاوت‌هايي با هم داشتند. نتايج نشان مي‌دهد كاركرد بنا، تاريخ و قدمت ساخت بنا، بانيان آن، ويژگي‌هاي كيفي و كمي عناصر معماري بنا، موقعيت مكاني و به طور كلي ساختار و محتواي بنا در حضور كهن‌الگوها در معماري تأثير نداشته و آنجا كه بازار يا مسجد جامع بوده در هردو به طور قوي حضور آركي‌تايپ‌ها در محتوا و ساختار معماري تأثيرگذار بوده است